អបអរសាទរ​បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ​ ប្រពៃណីជាតិ


2557

បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ


បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ

គ្រប់​ប្រជាជាតិ​ក្នុង​លោក សុទ្ធ​តែ​មាន​ការ​ចូល​ឆ្នាំ​របស់​ខ្លួន គ្រាន់​តែ​ប្លែក​គ្នា​ត្រង់​ការ​កំណត់​ពេក​ចូល និង​ពិធី​ធ្វើ​ខុស​គ្នា​ប៉ុណ្ណោះ ។ ឯ​ប្រជាជន​ខ្មែរ ក៏​មាន​ការ​ចូល​ឆ្នាំ​ប្រពៃណី​របស់​ខ្លួន តាំង​ពី​បុរាណ​កាល​មក​ដែរ ។

I- ពេល​វេលា​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ

កាល​ដើម​ឡើយ ខ្មែរ​យើង​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ ក្នុង​ខែ​មិគសិរ ព្រោះ​គេ​កំណត់​យក​ខែ​នេះ ជា​ខែ​ដើម​ឆ្នាំ ។ នា​សម័យ​ព្រេងនាយ ឆ្នាំ​នីមួយ ៗ ចែក​ជា ៣ រដូវ តាម​ចន្ទ​គតិ គឺ ហេមន្ត​រដូវ គិម្ហ​រដូវ និង វស្សាន​រដូវ ។ បុរាណាចារ្យ​លោក​គិត​ថា ហេមន្ត​រដូវ ជា​រដូវ​ត្រជាក់ ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ជា​រដូវ​ដើម​ឆ្នាំ ប្រៀប​បាន​នឹង​ពេល​ព្រឹក ដែល​ផុត​ពី​រាត្រី គឺ​ជា​ដើម​ថ្ងៃ ។ គិម្ហ​រដូវ ជា​រដូវ​ក្ដៅ ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ជា​កណ្ដាល​ឆ្នាំ ប្រៀប​ដូចជា​ពេល​ថ្ងៃ​ត្រង់ ។ វស្សាន​រដូវ ជា​រដូវ​ដែល​មេឃ​មីរ ងងឹត​មាន​ភ្លៀង​ផ្គរ ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ជា​ចុង​ឆ្នាំ ប្រៀប​បាន​នឹង​ពេល​ព្រលប់ ។

ចំណេរ​កាល​ក្រោយ​មក, គ្រា​ដែល​បុព្វបុរស​ខ្មែរ​យើង អនុលោម​ប្រើ​ចុល្លសករាជ​ជា​សំខាន់​នោះ (មិន​ដឹង​ជា​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​នៃ​ព្រះ​រាជា​អង្គ​ណា​ទេ) ទើប​ការ​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី មាន​ការ​ប្រែប្រួល ហើយ​កំណត់​យក​ខែ​ចេត្រ ជា​ខែ​ដើម​ឆ្នាំ​វិញ ។ ឯ​ថ្ងៃ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ តែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ មិន​មុន​ថ្ងៃ ៤ កើត ខែ​ចេត្រ និង​មិន​ក្រោយ​ថ្ងៃ ៤ កើត ខែ​ពិសាខ ព្រោះ​បុព្វបុរស​យើង​យល់​ឃើញ​ថា នៅ​ខែ​មិគសិរ​នេះ ប្រជា​កសិករ​ខ្មែរ​យើង រវល់​មមាញឹក​ក្នុង​របរ​កសិកម្ម មាន​ស្រែ​ចំការ ជាដើម ទើប​លោក​លើក​កំណត់​ពេល​ចូល​ឆ្នាំ មក​ធ្វើ​នៅ​ក្នុង​ខែ​ចេត្រ​វិញ ដោយ​ហេតុ​ថា ខែ​ចេត្រ​កិច្ចការ​ច្រូត​កាត់ បោក​បែន បាន​ចប់​សព្វ​គ្រប់ ហើយ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​យើង​ទំនេរ មាន​ឱកាស​ធ្វើ​បុណ្យ​ទាន កំសាន្ត សប្បាយ តាម​ប្រាថ្នា ។ ការ​កំណត់​នេះ ក៏​ជាប់​ជា​ប្រពៃណី រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ ។

II- ទិដ្ឋភាព​បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ

បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​យ៉ាង​ធំ​មួយ​ក្នុង​ទឹក​ចិត្ត និង​ជីវភាព​ខ្មែរ ។ មុន​ពេល​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី​មក​ដល់ គេ​នាំ​គ្នា​រៀបចំ តុបតែង​ផ្ទះ​សម្បែង សំអាត​ទីធ្លា វត្ត​អារាម ផ្លូវ​ថ្នល់ ចេតិយ រមណីយដ្ឋាន សង់​រាន​ទេវតា បុក​អង្ករ រក​ឧស ដង​ទឹក ត្រៀម​សំលៀក​បំពាក់​ថ្មី ៗ – ល – អោយ​ហើយ​ស្រេច ។ពេល​ចូល​ឆ្នាំ ជា​ពេល​ជម្រះ​ឧបទ្រព​ចង្រៃ​នៃ​ឆ្នាំ​ចាស់​អោយ​ជ្រះ​ស្រឡះ ដើម្បី​ទទួល​ឆ្នាំ​ថ្មី ទេវតា​ថ្មី ក្នុង​ក្ដី​សោមនស្ស ក្សេមក្សាន្ត និង​សុភមង្គល ។

ឆ្នាំ​ថ្មី​មក​ដល់, ស្នូរ​ស្គរ រគាំង សំឡេង​ធម៌​ពរ​ជ័យ លាន់​ឮ​រន្ទឺ​អឺងកង ចេញ​ពី​វត្ត​អារាម ។ ភ្លើង​ទៀន​ឆេះ​ព្រោងព្រាត ផ្សែង​ធូប​ហុយ​ចេញ​ពី​គ្រប់​រាន​ទេវតា តាម​ដង​ផ្លូវ មុខ​ផ្ទះ​សម្បែង វត្ត​អារាម ។ ចាស់​ទុំ ក្រមុំ កម្លោះ និង​ក្មេង ៗ សប្បាយ​ក្អាក​ក្អាយ​ជាង​គេ ព្រោះ​ជា​ឱកាស​ដ៏​ពិសេស​បំផុត សំរាប់​ពួក​គេ​ចូល​ឆ្នាំ កំសាន្ត​ល្បែង​ប្រជាប្រិយ ជា​មួយ​គ្នា ដោយ​គ្មាន​ចាស់​ទុំ​ណា ខា​ឃាំង​រាំង​ជាត់​អ្វី​ឡើយ​។

ពេល​ព្រលប់, គេ​នាំ​គ្នា​ទៅ​ស្ដាប់​ធម៌​អាថ៌​ក្នុង​វត្ត ។ អ្នក​ខ្លះ​ដែល​មិន​បាន​ទៅ​ស្ដាប់​លោក​ឯ​វត្ត ក៏​ប្រមូល​គ្នា​លេង​ល្បែង​ប្រជាប្រិយ​ផ្សេង ៗ តាម​ចំណង់ ។ គេ​នាំ​គ្នា​លេង​ល្បែង​ចាប់​កូនខ្លែង, លាក់​កន្សែង, ក្រុង​មាន់, ទាញ​ព្រ័ត្រ, ច្រៀង​ប្របកៃ, ស្ដេច​ចង់, ឈូង, អង្គញ់, រាំ​វង់ - ល – យ៉ាង​សប្បាយ​រីករាយ ។ គេ​នាំ​គ្នា​យក​ចង្ហាន់​ទៅ​ប្រគេន​ព្រះ​សង្ឃ បង្សុកូល​ឧទ្ទិស​កុសល​ជូន​ដល់​បុព្វការីជន ញាតិ​សន្តាន ដែល​បាន​ចែក​ស្ថាន​ទៅ​កាន់​បរលោក​ហើយ ។ គេ​នាំ​គ្នា​ជញ្ជូន​ដី​ចំរើន​ទី​វត្ត ពូន​ភ្នំ​ខ្សាច់ រែក​ទឹក​ស្រង់​ព្រះ ស្រង់​ព្រះ​សង្ឃ និង​ចាស់​ព្រឹទ្ធាចារ្យ ។ ពេល​ត្រឡប់​ទៅ​ភូមិ​វិញ គេ​អញ្ជើញ​មាតា​បិតា ជីដូន​ជីតា ចាស់​ទុំ មក​ផ្ងូត​ទឹក ជូន​សំលៀក​បំពាក់​ថ្មី នំ ចំណី ដើម្បី​ជា​កិច្ច​តបស្នង​សងគុណ ចំពោះ​បុព្វការី​ជន​របស់​គេ តាម​គ្រប់​វត្ត​អារាម គេ​សង្កេត​ឃើញ​ចាស់​ទុំ ក្រមុំ កម្លោះ ក្មេង​ក្មាង ប្រមូល​ផ្ដុំ​ជួប​ជុំ​គ្នា​ក្រោម​ម្លប់​ឈើ​ធំ ៗ ក្រសាល​លេង​ល្បែង​ប្រជាប្រិយ​ផ្សេង ៗ តាម​ចំណង់​ចំណូល​ចិត្ត ។ គេ​នាំ​គ្នា​ទៅ​ទស្សនា​កំសាន្ត​ប្រាសាទ​បុរាណ រមណីយដ្ឋាន គោរព​បូជា​វត្ថុ​សក្តិសិទ្ធិ ភ្ជាប់​បរិយាកាស​រីករាយ​នេះ ទៅ​នឹង​បរិយាកាស នា​សម័យ​ព្រេងនាយ ដ៏​រុងរឿង ។ នៅ​តាម​ខេត្ត តំបន់​ខ្លះ ពេល​ចូល​ឆ្នាំ​ម្ដង ៗ គេ​មិនមែន​សប្បាយ​តែ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​បី​ថ្ងៃ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ, គេ​ចាប់​ផ្ដើម​លេង​សប្បាយ​របៀប​នេះ មុន និង ក្រោយ​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ចូល​ឆ្នាំ ទៀត​ផង ។ គេ​នាំ​គ្នា​ធ្វើ​បុណ្យ​អោយ​អស់​ចិត្ត សប្បាយ​អោយ​អស់​ចិត្ត ដើម្បី​អបអរ​សាទរ​ចំពោះ​ជីវិត​ថ្មី​របស់​គេ ដែល​បាន​ហែល​ឆ្លង​កាត់​ឧបសគ្គ ទទួល​ជោគជ័យ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ឆ្នាំ​ចាស់​កន្លង​ទៅ និង​ដើម្បី​ត្រៀម​ចាំ​បំពេញ​ភារកិច្ច​ថ្មី ត្រៀម​ចាំ​រដូវ​ដក​ស្ទូង ត្រៀម​ចាំ​ទឹក​ភ្លៀង​ដែល​នឹង​បង្អុរ​ចុះ នា​ដើម​វស្សាន្ត​រដូវ​នៃ​ឆ្នាំ​ថ្មី ដ៏​ខ្លី​ខាង​មុខ ។

III- ជំនឿ និង ពិធី​ផ្សេង ៗ 1

- ទេវតា​ឆ្នាំ​ថ្មី​ ក្នុង​សង្ក្រាន្ត​សូត្រ និទាន​ថា ក្នុង​ដើម​ភទ្ទ​កប្ប​នេះ មាន​បុរស​ម្នាក់​ឈ្មោះ​ធម្មបាល ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ចេះ​ចប់​ត្រៃវេទ ព្រម​ទាំង​ចេះ​ភាសា​សត្វ​បក្សី​ផង ។ ធម្មបាល តែង​សម្ដែង​មង្គល​ដល់​មនុស្ស​ផង​ទាំង​ពួង ។ លុះ​កបិល​មហា​ព្រហ្ម (សម័យ​កាល​នោះ គេ​គោរព​បូជា​មហា​ព្រហ្ម និង​កបិល​មហា​ព្រហ្ម) ជ្រាប​ថា ធម្មបាល​កុមារ ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ ក៏​មក​សួរ​ប្រស្នា ៣ ខ ហើយ​សន្យា​ថា ប្រសិន​បើ​ធម្មបាល​ដោះស្រាយ​ប្រស្នា​នេះ​រួច កបិល​មហា​ព្រហ្ម នឹង​កាត់​ក្បាល​ខ្លួន​បូជា​ធម្មបាល តែ​បើ​ធម្មបាល​ដោះ​មិន​រួច​ទេ ត្រូវ​កាត់​ក្បាល​បូជា​មហា​ព្រហ្ម​វិញ ។ ធម្មបាល សុំ​បង្អង់ ៧ ថ្ងៃ​សិន ដើម្បី​គិត​ប្រស្នា ប៉ុន្តែ ៦ ថ្ងៃ​កន្លង​ផុត​ទៅ​ហើយ នៅ​តែ​គិត​មិន​ឃើញ​សោះ ធម្មបាល ក៏​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​ពួន​នៅ​ក្រោម​ដើម​ត្នោត​មួយ​គូ ដែល​ជា​លំនៅ​សំបុក​នៃ​សត្វ​ឥន្ទ្រី ។ ជា​ភ័ព្វ​សំណាង​ល្អ ធម្មបាល​ក៏​បាន​ឮ​ឥន្ទ្រី​ញី - ឈ្មោល និយាយ​គ្នា​ថា​៖

ញីព្រឹក​នេះ យើង​បាន​អាហារ​ពី​ណា​ស៊ី ?

ឈ្មោល​៖យើង​នឹង​បាន​ស៊ី​សាច់​ធម្មបាល ដែល​ត្រូវ​កបិល​មហា​ព្រហ្ម​សម្លាប់ ព្រោះ​ដោះ​ប្រស្នា​មិន​រួច ។

ញីប្រស្នា​នោះ ដូចម្ដេច ?

ឈ្មោល​៖ – (ខ ១) វេលា​ព្រឹក សិរី ស្ថិត​នៅ​ទី​ណា ? ត្រូវ​ឆ្លើយ​ថា នៅ​មុខ, ហេតុ​នោះ មនុស្ស​ទាំងឡាយ ត្រូវ​យក​ទឹក​លាង​មុខ ។

– (ខ ២) ថ្ងៃ​ត្រង់ សិរី ស្ថិត​នៅ​ត្រង់​ណា ? ត្រូវ​ឆ្លើយ​ថា នៅ​ទ្រូង, ហេតុ​នោះ មនុស្ស​ទាំងឡាយ ទើប​យក​ទឹក​លាង​ទ្រូង ។

– (ខ ៣) វេលា​ល្ងាច សិរី ស្ថិត​នៅ​ត្រង់​ណា ? ត្រូវ​ឆ្លើយ​ថា នៅ​ជើង, ហេតុ​នោះ មនុស្ស​ទាំងឡាយ ទើប​យក​ទឹក​លាង​ជើង ។

ពាក្យ​ពេចន៍​ទាំង​ប៉ុន្មាន​របស់​ឥន្ទ្រី ក៏​បាន​ជា​ពន្លឺ​មក​បំភ្លឺ​ដោះស្រាយ​ប្រស្នា​កបិល​មហា​ព្រហ្ម​រួច ជៀស​ផុត​ពី​ក្ដី​មរណៈ ។ កបិល​មហា​ព្រហ្ម សុខ​ចិត្ត​ចាញ់ ព្រម​កាត់​ក្បាល​បូជា​ធម្មបាល ។ មុន​នឹង​កាត់​ក្បាល កបិល​មហា​ព្រហ្ម ហៅ​ទេពធីតា ៧ អង្គ ដែល​ជា​បុត្រី​របស់​ខ្លួន អោយ​យក​ពាន​មក​ទ្រ​ក្បាល (ព្រោះ​បើ​ដាក់​ក្បាល​នោះ​លើ​ផែនដី នឹង​កើត​ជា​ភ្លើង​ឆេះ​លោកធាតុ, បើ​បោះ​ទៅ​លើ​អាកាស នឹង​រាំង​ភ្លៀង, បើ​ចោល​ទៅ​ក្នុង​សមុទ្រ ទឹក​នឹង​រីង​ស្ងួត​អស់) រួច​ហើយ ក៏​កាត់​ក្បាល​អោយ​ទៅ​នាង ទុង្សា ជា​កូន​ច្បង ។ នាង​ទុង្សា ហែ​ក្បាល​កបិល​មហា​ព្រហ្ម ប្រទក្សិណ​ភ្នំ​ព្រះ​សុមេរុ អស់ ៦០ នាទី ទើប​អញ្ជើញ​ក្បាល​នោះ​ទៅ​ប្រតិស្ឋាន​ទុក​ក្នុង​មណ្ឌប ភ្នំ​កៃលាស ។ លុះ​ដល់​គម្រប់​មួយ​ឆ្នាំ​សង្ក្រាន្ត ទើប​នាង​ទេពធីតា​ទាំង ៧ អង្គ ផ្លាស់​វេន​គ្នា មក​ដង្ហែ​ក្បាល​កបិល​មហា​ព្រហ្ម ប្រទក្សិណ​ភ្នំ​ព្រះ​សុមេរុ ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ ។ បុត្រី​ទាំង ៧ អង្គ​នោះ​គឺ​៖

- បើ​សង្ក្រាន្ត​ចំ​ថ្ងៃ​អាទិត្យត្រូវ​វេន​នាង ទុង្សា,

- បើ​សង្ក្រាន្ត​ចំ​ថ្ងៃចន្ទត្រូវ​វេន​នាង គោរាគៈ,

- បើ​សង្ក្រាន្ត​ចំ​ថ្ងៃ​អង្គារត្រូវ​វេន​នាង រាក្យសា,

- បើ​សង្ក្រាន្ត​ចំ​ថ្ងៃ​ពុធត្រូវ​វេន​នាង មណ្ឌា,

- បើ​សង្ក្រាន្ត​ចំ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ត្រូវ​វេន​នាង កិរិណី,

- បើ​សង្ក្រាន្ត​ចំ​ថ្ងៃ​សុក្រត្រូវ​វេន​នាង កិមិរា,

- បើ​សង្ក្រាន្ត​ចំ​ថ្ងៃ​សៅរ៍ត្រូវ​វេន​នាង មហោទរា ។

ដោយ​មាន​និទាន​បែប​នេះ​ហើយ ទើប​ខ្មែរ​យើង​មាន​ជំនឿ ហើយ​បាន​រៀបចំ​ជា​ពិធី​បូជា​ទេវតា ដែក​ត្រូវ​វេន​ដង្ហែ​ក្បាល​កបិល​មហា​ព្រហ្ម និង​ត្រូវ​អភិបាល​ពិភពលោក រៀងរាល់​ឆ្នាំ​ថ្មី​ចូល​មក​ថល់ ពុំ​ដែល​អាក់​ខាន​ឡើយ ។

- ពិធី​ស្រង់​ព្រះ​មហា​សំការសូត្រ ដែល​មាន​មក​ក្នុង​គម្ពីរ​សុត្តជាតក ជា​មគធ​ភាសា បាន​និទាន​ថា ថ្ងៃ​សង្ក្រាន្ត​ឆ្នាំ​ថ្មី​ជិត​ចូល​មក​ដល់ ព្រះ​បាទ​បសេនទិកោសល បាន​រៀបចំ​ជា​បារាំ​យ៉ាង​ស្អាត​នៅ​ឆ្នេរ​ស្ទឹង​មួយ ហើយ​ក៏​និមន្ត​ព្រះ​ពុទ្ធ និង​ព្រះ​សង្ឃ​ស្រង់​ទឹក រួច​សមាទាន​សីល ប្រគេន​ភត្តាហារ​ចំពោះ​ព្រះ​ពុទ្ធ ព្រម​ទាំង​ភិក្ខុ​សង្ឃ នៅ​ទី​នោះ ។ គម្ពីរ​នេះ​ដដែល បញ្ជាក់​ទៀត​ថា អ្នក​ដែល​បាន​ស្រង់​ទឹក​ព្រះ​សង្ឃ មាតា​បិតា គ្រូ ឧបជ្ឈាយ៍ មាន​អានិសង្ស​ច្រើន​ណាស់ ។ អនាគត​ជាតិ នឹង​បាន​ទៅ​កើត​ក្នុង​ទេវលោក បាន​ជា​ស្ដេច​ចក្រពត្តិ មាន​បុណ្យ​បារមី​ច្រើន មាន​រូប​ល្អ មាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ច្រើន មាន​សេចក្ដី​សុខ​គ្រប់​យ៉ាង – ល -

គម្ពីរ​បញ្ញាសជាតក ត្រង់​ជាតក​ទី ៣១ បាន​បញ្ជាក់​អំពី​អានិសង្ស នៃ​ការ​ស្រង់​ទឹក​ព្រះ​សង្ឃ ដូច​មហា​សំការសូត្រ​ដែរ គ្រាន់​តែ​ខុស​គ្នា​ត្រង់​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ថា ក្នុង​ឱកាស​ចូល​ឆ្នាំ​នោះ​ប៉ុណ្ណោះ ។ លោក​លើក​ឧទាហរណ៍ ដូចជា ព្រះ​បាទ​បុប្ជរាជ​ដែល​បាន​និមន្ត​ព្រះ​ឧសភត្ថេរ ក្នុង​សាសនា​ព្រះ​ពុទ្ធ​សរណង្ករ អោយ​ស្រង់​ទឹក ។ លុះ​អនាគត​ជាតិ​ទៅ បាន​ទៅ​កើត​ក្នុង​ទេវលោក មាន​បុណ្យ​បារមី​ច្រើន ហើយ​ទី​បំផុត​បាន​ទៅ​ជា​ស្ដេច​ចក្រពត្តិ ក្នុង​ជម្ពូទ្វីប​នេះ ។

នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី ៧ ពេល​ចូល​ឆ្នាំ​ម្ដង ៗ គេ​តែង​ធ្វើ​ពិធី​មួយ ដោយ​និមន្ត​ព្រះ​ពុទ្ធរូប​មាន​មហិទ្ធិឫទ្ធិ ២៥ អង្គ ដែល​ជា​តំណាង​អាណា​ខេត្ត​ទាំងឡាយ​ក្នុង​ព្រះ​រាជា​អាណាចក្រ មក​ធ្វើ​ពិធី​ស្រង់​ទឹក​នៅ​ប្រាសាទ​ជ័យស្រី (ប្រាសាទ​ព្រះ​ខ័ន) រួច​គេ​ដង្ហែ​ព្រះ​ពុទ្ធរូប​ទាំង​នោះ ជា​ក្បួន​យ៉ាង​មហោឡារិក មុន​នឹង​យក​ទៅ​តំកល់​នៅ​កន្លែង​ដើម​វិញ ។

ដោយ​មាន​ជំនឿ​លើ​និទាន និង​ទំនៀម​របស់​ដូនតា​យើង ដូច​ខាង​លើ​នេះ​ហើយ បាន​ជា​មាន​ទម្លាប់​ជាប់​ជា​ប្រពៃណី​រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។ តែ​ដល់​ពេល​ចូល​ឆ្នាំ​ម្ដង ៗ គេ​តែង​ធ្វើ​ពិធី​ស្រង់​ទឹក​ព្រះ​ពុទ្ធរូប – ព្រះ​សង្ឃ – មាតា​បិតា - ជីដូន​ជីតា បុព្វការី នៅ​តាម​វត្ត​អារាម និង​តាម​ភូមិ ស្រុក ។

- ពិធី​ពូន​ភ្នំ​ខ្សាច់​ មហា​សំការសូត្រ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ៈ ពេល​សង្ក្រាន្ត​ឆ្នាំ​ថ្មី​ជិត​មក​ដល់ ព្រះ​បាទ​បសេនទិកោសល បាន​ទូល​សួរ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ថា ក្រោយ​ព្រះ​អង្គ​បរិនិព្វាន​ទៅ បើ​ដល់​រដូវ​សង្ក្រាន្ត​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី​ម្ដង ៗ តើ​ខ្ញុំ​ព្រះ​អង្គ​គួរ​បំពេញ​កុសល​អ្វី​ខ្លះ ? ព្រះ​ពុទ្ធ​ត្រាស់​ថា «គួរ​សាង​វាលុក​ចេតិយ នៅ​ឆ្នេរ​ស្ទឹង ទន្លេ ហើយ​នាំ​យក​គ្រឿង​សក្ការៈ ទៀន​ធូប គ្រឿង​ក្រអូប ផ្កា ជាដើម មក​បូជា​ចុះ» ។ ព្រះ​អង្គ​បាន​បញ្ជាក់​អំពី​អានិសង្ស​នៃ​ការ​សាង​វាលុក​ចេតិយ​នោះ ថា​មាន​អានិសង្ស​ច្រើន​វិសេស​ណាស់ ដូច​គ្នា​នឹង​ស្រង់​ទឹក​ព្រះ​សង្ឃ​ដែរ ។

គម្ពីរ​អានិសង្ស​វិលុក​ចេតិយ ជា​សាស្ត្រា​ស្លឹករឹត​ភាសា​ខ្មែរ មាន​តែ​មួយ​ខ្សែ ហើយ​មាន​បី​និទាន​៖

និទាន​ទី ១ ៖ ដំណាល​ពី​បារិក​ពោធិសត្វ និង​ពួក​ពាណិជ ដែល​បាន​ពូន​ភ្នំ​ខ្សាច់​ឧទ្ទិស​ជា​តំណាង​ចូឡាម​មណីចេតិយ ដែល​តំកល់​ព្រះ​ចង្កូម​កែវ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​ពី​បុរាណ ប្រតិស្ឋ​នៅ​ស្ថាន​ត្រៃត្រិង្ស​ទេវលោក​នោះ ។ លុះ​អនាគត​ជាតិ​ទៅ បាន​ទៅ​កើត​ក្នុង​សុគតិភព កើត​ជា​ស្ដេច​ចក្រពត្តិ ជា​ច្រើន​ជាតិ ហើយ​ទី​បំផុត បាន​ត្រាស់​ថា​ព្រះ​ពុទ្ធ​យើង​នេះ ។

និទាន​ទី ២ ៖ ដំណាល​ពី​នាយ​នេសាទ​ម្នាក់ (ឈ្មោះ​មិន​ប្រាកដ) ដែល​ជា​អ្នក​សម្លាប់​សត្វ​ជា​អាហារ តាំង​ពី​តូច​មក ។ ថ្ងៃ​មួយ អ្នក​នេសាទ​នេះ បាន​ប្រគេន​បាយ​មួយ​ពំនូត​ដល់​ភិក្ខុ​មួយ​អង្គ ។ ពេល​ដែល​គាត់​ស្លាប់​ទៅ យមរាជ​បាន​យក​ទៅ​វាយ​សួរ​ចម្លើយ ហើយ​ចាប់​បោះ​ទៅ​ក្នុង​រណ្ដៅ​ភ្លើង​នរក តែ​មិន​ឆេះ បែរ​ជា​ខ្ទាត​ចេញ​មក​វិញ ។ នាយ​យមបាល ក៏​វាយ​សួរ​ម្ដង​ទៀត ។ ទទួល​ពេល​នោះ នាយ​នេសាទ​ក្រឡេក​ឃើញ​អណ្ដាត​ភ្លើង​នរក មាន​សម្បុរ​ដូច​ចីវរលោក ក៏​នឹក​ដល់​ទាន​របស់​ខ្លួន ហើយ​ជំរាប​យមបាល តាម​ដំណើរ​រឿង​ធ្វើ​ទាន ។ ពួក​យមបាល ក៏​អនុញ្ញាត​អោយ​បុរស​នោះ ទៅ​កើត​ក្នុង​ទេវលោក​ចំនួន ៧ ថ្ងៃ ហើយ​សឹម​ត្រឡប់​មក​ស្ថាន​នរក​វិញ ។ ទេវបុត្រ​នោះ ឈ្មោះ​ថា «អន្នំលោកង្សិនី 2» មាន​ប្រពន្ធ​សំណប់​ចិត្ត​ឈ្មោះ​នាង សុបណ្ណឱរ៉ៃ ។ គាត់​បាន​និយាយ​រឿងរ៉ាវ​របស់​គាត់ ដែល​ធ្លាក់​ទៅ​នរក​នោះ​ប្រាប់​ភរិយា ដោយ​សព្វ​គ្រប់ ។ នាង​សុវណ្ណឱរ៉ៃ ក៏​អោយ​ស្វាមី​ខ្លួន​សាង​វាលុក​ចេតិយ ហើយ​ឆ្លង​អោយ​ស្រេច​ក្នុង​ថ្ងៃ​ទី ៧ ។ លុះ​ដល់​ថ្ងៃ​ទី ៧ យមរាជ ក៏​តាម​មក​ហៅ អន្នំលោកង្សិនី ទៅ​ស្ថាន​នរក​វិញ ។ នាង​ប្រពន្ធ ក៏​ចេញ​មក​និយាយ​តប​ថា យើង​មិន​បើក​ទ្វារ​អោយ​ស្វាមី​យើង​ទៅ​ទេ ព្រោះ​ស្វាមី​យើង បាន​សាង​វាលុក​ចេតិយ និង​ធ្វើ ពិធី​ឆ្លង​រួច​ហើយ, បើ​នៅ​តែ​ត្រូវ​ការ​យក​ប្ដី​យើង​ទៅ​ធ្វើ​ទោស​នោះ ចូរ​អ្នក​រាប់​គ្រាប់​ខ្សាច់​នេះ​អោយ​អស់​សិន។ យមរាជ ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​រាប់​គ្រាប់​ខ្សាច់​ពេញ​មួយ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ត្រង់ មិន​ចេះ​អស់​សោះ ។ យមរាជ ក៏​ទាល់​តម្រិះ ហើយ​ត្រឡប់​ទៅ​ស្ថាន​នរក​វិញ ។

និទាន​ទី ៣ ៖ ដំណាល​ពី​ចៅ​កម្ជិល​ខ្សាច់ ថា មាន​ក្មេង​ម្នាក់ ចេះ​តែ​ពូន​ខ្សាច់ នៅ​ទី​ផ្នូក​ខ្សាច់​មុខ​ផ្ទះ ហើយ​ដេក​ននៀល​លេង​រាល់ ៗ ថ្ងៃ ប្រឡាក់​ប្រឡូស​ទៅ​ដោយ​ខ្សាច់ មើល​មិន​យល់, គេ​ក៏​នាំ​គ្នា​ហៅ​ថា ចៅ​កម្ជិល​ខ្សាច់ ត​មក ។ ថ្ងៃ​មួយ ព្រះ​ឥន្ទ្រ​ទត​ឃើញ​យ៉ាង​នេះ ក៏​អោយ​នាង​ទេពធីតា​ម្នាក់ ចុះ​មក​ធ្វើ​ជា​ប្រពន្ធ ។ ក្រោយ​មក ព្រះ​រាជា​ទ្រង់​ចូល​ទីវង្គត ហើយ​គ្មាន​អ្នក​ណា​ស្នង​រាជ្យ ពួក​មន្ត្រី ក៏​ធ្វើ​បុស្បុក​ផ្សង​រក​អ្នក​មាន​បុណ្យ​បារមី ។ បុស្បុក ក៏​ទៅ​ត្រូវ​លើ​ចៅ​កម្ជិល​ខ្សាច់ ។ គេ​ក៏​នាំ​គ្នា​អញ្ជើញ​ចៅ​កម្ជិល​ខ្សាច់​នោះ ទៅ​អោយ​សោយរាជ្យ​ជា​សុខ តទៅ

ដោយ​មាន​និទាន​បែប​នេះ​ហើយ​បាន​ជា ខ្មែរ​យើង​មាន​ជំនឿ​ជាប់​តរៀង​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែ​ភ្នំ​ខ្សាច់​នេះ គេ​មិនមែន​ធ្វើ​តែ​ក្នុង​ឱកាស​ចូល​ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ សូម្បី​នៅ​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ​ផ្សេង ៗ ក៏​គេ​និយម​ធ្វើ​ដែរ ព្រោះ​ជឿ​ថា​ជា​ការ​រំដោះ​កម្ម​ពៀរ​វេរា​ដែល​ធ្វើ​អាក្រក់ កន្លង​មក ។

សេចក្ដី​សន្និដ្ឋាន​៖

កាល​បរិច្ឆេទ នៃ​ការ​ចូល​ឆ្នាំ​ប្រពៃណី​របស់​ប្រជាជាតិ​នានា​ក្នុង​លោក តែង​មាន​ការ​ប្រែប្រួល​ជា​ធម្មតា មិន​ថា​ឡើយ​តែ​ពេល​វេលា​ចូល​ឆ្នាំ របស់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ទេ ។ ពិធី​នានា​ក្នុង​ឱកាស​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ​នោះ ក៏​មាន​ប្រការ​ខ្លះ​មិន​សមរម្យ រក​កល់​ទៅ​ជា​រឿង​ភូតភរ គួរ​អោយ​ពិបាក​​ជឿ​កើត សំរាប់​មនុស្ស​មាន​វិចារណញ្ញាណ ។ ប៉ុន្តែ​រឿង​ខ្លះ ក៏​ជា​ប្រភព​នៃ​ការ​ដឹកនាំ​មនុស្ស​អោយ​ចេះ​សាមគ្គី​គ្នា ស្រឡាញ់ រាប់អាន​គ្នា បំផុស​លើក​ទឹក​ចិត្ត​មនុស្ស​អោយ​ខិតខំ​បំពេញ​កុសលកម្ម លើក​ស្ទួយ​សង្គម​ជាតិ ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​ភាព​រឹងមាំ រីក​ចំរើន​ដែរ ។

កាល​ពី​ព្រេងនាយ ពិធី​ទាំងឡាយ​ក្នុង​ឱកាស​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ សុទ្ធសឹង​មាន​ប្រភព​ភ្ជាប់​មក​ពី​លទ្ធិ​ព្រាហ្មណ៍ ប៉ុន្តែ​ចាប់​ពី​ពេល​ដែល​ប្រជារាស្ត្រ ទទួល​យក​ពុទ្ធសាសនា មក​គោរព​ប្រតិបត្តិ​ជំនួស​សាសនា​ព្រាហ្មណ៍ ពិធី​ខាង​ដើម​មួយ​ចំនួន ក៏​បាន​សម្រប​សម្រួល​ខ្លួន​ទៅ​តាម​ពិធី​របស់​ពុទ្ធសាសនា ហើយ​ក្រោយ​មក ក៏​រលាយ​សាច់​ឈាម​ផ្សំ​ចូល​គ្នា​គ្រប់​អន្លើ ស្ទើរ​មើល​ពុំ​យល់ ហើយ​ប្រការ​មួយ​ចំនួន​ទៀត ដែល​ប្រាស​ចាកហេតុ​ផល​ខ្លាំង​ពេក ក៏​រលាយ​រសាយ​បាត់​ធាតុ​ពី​បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​ក៏​មាន ។

ទោះបី​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​នេះ ពិ​ជា​កថាខ័ណ្ឌ​មួយ​សំខាន់​ចាំបាច់​បំផុត ក្នុង​ទំព័រ​ជីវិត​មនុស្ស​គ្រប់​រូប គ្រប់​ជាតិ​សាសន៍ ក៏​ដូចជា​ខ្មែរ​គ្រប់​រូប​ដែរ​សំរាប់​ត្រួត​ពិនិត្យ វាយ​តំលែ​សរុប​លទ្ធផល​ការងារ បេសកកម្ម បទ​ពិសោធន៍​ដែល​ខ្លួន​បាន​អនុវត្ត​កន្លង​មក​ក្នុង​រយៈ​ពេល​មួយ​ឆ្នាំ ហើយ​ប្រមើល​មើល​ទៅ​ក្រោយ ដក​ស្រង់​យក​ចំណុច​ល្អ ៗ បន្ត​អនុវត្ត​អោយ​ប្រាកដ និង ជោគជ័យ​ជាង​ទៀត នា​ឆ្នាំ​ថ្មី ដ៏​ក្សេមក្សាន្ត ។

រៀបរៀង​សង្ខេប ដោយ

ម៉ែន ប្រាង * អាំ ឆន

1ស្រង់​សង្ខេប​ពី​ព្រះ​រាជ​ពិធី​ទ្វា​ទសមាស ភាគ ១

2អាន​ថា អាន់ណាំង លោកាំង សិណី

បុណ្យមាឃបូជា


បុណ្យមាឃបូជា


meakha bochea

បុណ្យ​មាឃ​បូជា​ជា​ពីធី​បុណ្យ​មួយ​ដែល​មាន​សំខាន់​បំផុត​នៅ​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ ។ ពិធី​បុណ្យ​ព្រះ ពុទ្ធសាសនា​មួយ​នេះ​ ត្រូវ​បាន​គេ​សង្កេត​ឃើញ​មាន​ការ​ប្រារព្ធ​ឡើង​ដោយ​ពុទ្ធសាសនិក​ ខ្មែរ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ខ្មែរ​ក្រោម​នៅ​ដែនដី​កម្ពុជា​ក្រោម​ ឬ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ប្រទេស​យួន​ ពុទ្ធសាសនិក​​លាវ​ និង​​ ពលរដ្ឋ​សៀម​។ ពិធី​បុណ្យ​នេះ​ ប្រារព្ធ​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​ ១៥​ កើត​ខែ​មាឃ​ នៃ​ចន្ទគតិ​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ ។​ ការ​ប្រារព្​ធ ពិធី​បុណ្យ​នេះ​ ក្នុង​បំណង​រំឭក​ដល់​ព្រឹត្តិការណ៍​ ​២​ សំខាន់ៗ​នៅ​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនា​គឺ៖

-រំឮក​ដល់​ថ្ងៃ​ ចតុរង្គសន្និបាត​ (អាន​ថា៖​ ចៈ ឬ ចា-តុ-រ៉ង់-គៈ-សន់-និ-បាត)​ នៃ​ព្រះ​ ភិក្ខុ​សង្ឃ​ទាំង​ ១២៥០អង្គ​ នា​ថ្ងៃ​ ១៥​ កើត​ ខែ​មាឃ​ នៅ​ក្នុង​វត្ត​វេឡុវ័ន​ ឋិត​នៅ​ក្នុង​ កលន្ទកនិវាបស្ថាន​ ក្រុង​រាជ​គ្រឹះ​ មកធរដ្ឋ​ ក្នុង​សម័យ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ សំដៅ​ត្រង់​ ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ដែល​ហៅ​ថា ប៊ិហារ​ (ពិហារ)​

-រំឭក​ដល់​ថ្ងៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ដាក់​អាយុ​សង្ខារ​ គឺ​ពេលនោះ​ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះជន្ម​ បើ​គិត​តាម​ឈ្មោះខែ​ នៅ​ខ្វះ​ប្រហែល ៤ខែ​ និង​បើ​គិត​តាម​ចំនួន​ថ្ងៃ​ នៅ​ខ្វះ​ ៨៨​ថ្ងៃ​ ទៀត​ នឹង​គម្រប់​ ៨០ឆ្នាំគត់​ ។ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​កំណត់​នូវ​ព្រះ​ជន្មាយុ​សង្ខារ​ថា “ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ គិត​ពី​ថ្ងៃ​នេះ​ទៅ​ នៅ​ខ្វះ​តែ​ ៣ ខែ​ទៀត​ទេ តថា​គត​នឹង​រលត់​ខន្ធ​ចូល​កាន់​និព្វាន​”​។​ ៥៨៨ឆ្នាំ​ មុន​គ្រិស្តសករាជ​ នៅ​ក្នុង​វត្តវេឡុវ័ន​ ឋិត​នៅ​ក្នុង​ កលន្ទកនិវាបស្ថាន​ ក្រុង​រាជ​គ្រឹះ​ មកធរដ្ឋ​ ព្រះពុទ្ធសមណគោត្តម​ ទ្រង់​បាន​ប្រកាស​បង្កើត​ព្រះពុទ្ធ សាសនា​ឡើង​ក្នុង​លោក​តាម​រយៈ​ «ចតុរង្គសន្និបាត»​ ដែល​មាន​សមាជិក​ព្រះអរហន្ត​ សាវ័ក​ចំនួន​ ១២៥០អង្គ​ ។

ពាក្យ​ «មាឃបូជា​» តាម​ភាសា​បាលី​សកល​គេ​ហៅ​ពិធី​បុណ្យ​នេះ​ថា​ Mãgha Pujã​ (អានថា៖ ម៉ាឃៈ ប៉ូឆា)​ ភាសា​ខ្មែរ​ហៅថា​ មាឃបូជា​ (ត្រូវ​អាន​ថា៖​មាឃៈ​បូជា ​មិន​ត្រួវ​អាន​ថា​ មាឃ-បូជា​ ឡើយ)​ ជន​ជាតិ​សៀម​ហៅថា​ มาฆบูชา (អានថា៖ ម៉ាឃៈបូឆា)​ និង​ជនជាតិ​លាវ​ហៅថា​ມະຄະບູຊາ (អានថាៈ ម៉ាឃៈបូឆ្សា)​ ។​

អត្ថន័យ៖ យោង​តាម​វចនានក្រមខ្មែរ​របស់​សម្តេច​ព្រះសង្ឃរាជ​ ជួន ណាត​ (ជោតញ្ញាណោ)​ ត្រង់​ទំព័រ ​៨៧២​ បាន​ពន្យល់​អត្ថន័យ​ត្រង់​ពាក្យ​ « មាឃបូជា​» ថា​ ការ​បូជា​នៅ​ក្នុង​ខែមាឃ​ ឬ​ពិធី​បុណ្យ​មួយ​សម្រាប់​ពុទ្ធ​សាសនា ធ្វើ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ពេញ​បូណ៌មី​ខែ​មាឃ ។

មាឃ​បូជា​ មាឃៈ​– សំ. បា. ( . ) (មាឃ + បូជា) ការ​ធ្វើ​បូជា​ក្នុង​ខែមាឃ​ ។ ឈ្មោះ​ បុណ្យ​មួយ​សម្រាប់​ពុទ្ធសាសនា​ ធ្វើ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ពេញបូណ៌មី​ខែមាឃ​ រំឮក​ដល់​សាវ័ក​សន្និបាត​ “ការ​ប្រជុំ​សាវ័ក​” នៃ​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ដែល​ហៅ​ថា​ ចាតុរង្គសន្និបាត​ “ការ​ប្រជុំ​មានអង្គបួន” គឺ៖

- ថ្ងៃ​នោះ​ព្រះ​ចន្ទ្រ​ចរ​ចូល​ដល់​មាឃ​នក្សត្រ​ (ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែមាឃ)​

-ព្រះភិក្ខុ​សង្ឃ​ ​ចំនួន ១.២៥០​ រូប​ ឥត​បាន​មក​កំណត់​ពេល​គ្នា​ជា​មុន​សោះ​ក៏​ស្រាប់​តែ​មក​ប្រជុំ​ព្រម​គ្នា​ ក្នុង​សំណាក់​ព្រះបរមសាស្តា​

- ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ទាំង​អម្បាល​នោះ​សុទ្ធ​តែ​ជា​ ឯហិភិក្ខុ​ ដូច​គ្នា​ទាំង​អស់​

- ព្រះ​ភិក្ខុសង្ឃ​ទាំង​នោះ​សុទ្ធ​តែ​ជា​ព្រះអរហន្ត​ ។​ ការ​ប្រជុំ​មាន​អង្គ​ ៤​ ដូច្នេះ​ ក្នុង​ពុទ្ធសម័យ​មាន​តែ​ម្ដង​គត់​ ក្នុង​វេលា​នោះ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ត្រាស់​សម្ដែង​ ឱវាទបាតិមោក្ខ​។ ពួក​ពុទ្ធមា​មក​ជន​គ្រប់​ប្រទេស​ក្នុង​សាសន​កាល​រៀង​មក​ កំណត់​ យក​ថ្ងៃ​ពេញបូណ៌មី​ខែមាឃ​រាល់​ឆ្នាំ​ថា ជា​ថ្ងៃ​សំខាន់​មួយ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​បូជា​ ៖ ថ្ងៃមាឃបូជា​, ធ្វើមាឃបូជា, បុណ្យមាឃបូជា ។

ពិធី​បុណ្យ​មាឃបូជានេះ​ លោក​ ធម្មបណ្ឌិត​ ហេង មណីចិន្តា​ នាយក​អង្គការ​ពុទ្ធសាសនា​ ដើម្បី​អភិវឌ្ឍន៍​ បាន​ធ្វើ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​មួយ​ថា​ បុណ្យ​នេះ​ប្រារព្ធ​ឡើង​ដើម្បី​រំឮក​ដល់​ថៃ្ង​ ដែល​ ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ប្រកាស​បង្កើត​ ព្រះពុទ្ធសាសនា​ឡើង​ក្នុងលោក​ នា​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​កាល​ពី​ ៥៨៨ឆ្នាំ​ មុន​គ្រិស្តសករាជ​ នា​ថៃ្ង ១៥​ កើត​ ខែមាឃ​ ក្រោយ​ពី​ការ​ត្រាស់​ដឹង​របស់​ព្រះអង្គ​ចំនួន​ ៩ខែគត់​ ។ ការ​បង្កើត​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ ក្នុង​ឋានៈ​ជា​អង្គការ​សាសនា​មួយ​នេះ​ ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ ព្រះសង្ឃ​ចំនួន​ ១២៥០អង្គ​ ជា​សមាជិក​ក្នុង​អង្គ​មហា​សន្និបាត​មួយ​ ដែល​បាន​និមន្ត​មក​ពី​គ្រប់​ស្រទាប់​វណ្ណៈ​ទាំងអស់​ ។​ នៅ​ក្នុង​មហាសន្និបាត​នោះ​ ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​បាន​ប្រកាស​នៅ​គោលការណ៍​ចំនួន​ ១១ប្រការ​ សម្រាប់​ឲ្យ​សមាជិក​មហាសន្និបាត​ទាំង​អស់​ប្រកាន់​យក​ជា​វិថី​ជីវិត​ និង​សម្រាប់​យក​ទៅ​ផ្សព្វផ្សាយ​ ដល់​ជន​ដទៃ​ទៀត​ ឲ្យ​បាន​យល់​ពី​ពុទ្ធសាសនា​ ។​ គោលការណ៍​ទាំង​១១​ ប្រការ​នេះ​ មាន​ឈ្មោះ​ជា​ភាសា​បាលី​ថា​ “ឱវាទ​បាដិមោក្ខ” ​ដែល​ពុទ្ធសាសនិកជន​ម្មាក់​ៗ​ ត្រូវ​យក​មក​សិក្សា​ឲ្យ​យល់ដឹង​ និង​អនុវត្ត​ដូច​តទៅ ៖​

-គោលបំណង៖​គោល​បំណង​របស់​របស់​ព្រះពុទ្ធសាសនា​​ឬ​ដូចជា​គោល​បំណង​របស់​ពុទ្ធសាសនិក​ម្នាក់ៗ​ គឺ​សែ្វង​រក​និព្វាន​ដែល​ប្រែថា​សភាវៈប្រាសចាក​ ទុក្ខ​មិន​មាន​ សេចក្តី​ទុក្ខ​ មិន​មាន​បញ្ហា នៅ​ក្នុង​ដួង​ចិត្ត​របស់​ខ្លួន​ ពាក្យ​និព្វាន​នេះ​ មាន​ន័យ​ស្មើ​នឹង​ ពាក្យថា​ “សន្តិ “ដែល​ប្រែថា​” សេចក្តីស្ងប់ ” ។​ យើង​អាច​និយាយ​ថា​ គោលបំណង​របស់​ព្រះពុទ្ធសាសនា​គឺ​ការ​បង្កើត​ឡើង​នូវ​សន្តិភាព​ក្នុង​ដួង​ចិត្ត​នេះ​ដែរ​ ក៏​ជា​មូលដ្ឋាន​គ្រឹះ​នៃ​សន្តិភាព​ក្នុង​សង្គម​​ដែល​ខ្លួន​រស់​នៅ​ផង​ ។ ការកាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនា ​គឺ​ជា​ការ​ប្រឹង​ប្រែង​ ដើម្បី​បង្កើត​សន្តិភាព​ដល់​ខ្លួន​ និង​ចូល​រួម​ចំណែក​ដល់​សន្តិភាព​សង្គម​ និង​ពិភពលោក​ នេះ​ជា​កាតព្វកិច្ច​ ដែល​ពុទ្ធសាសនិក​ម្នាក់ៗ​ ត្រូវ​ប្រឹងប្រែង​ធ្វើ​ឲ្យ​សម្រេច​ ។

-គោលដៅ៖​ សន្តិភាព​ ឬ និព្វាន​មិន​មែន​កើត​ឡើង​ដោយ​ការ​សុំ​បន់​ស្រន់​បួង​សួង​ទេ​ និង​ក៏​មិន​អាច​កើត​ឡើង​ដោយ​សារ​ផ្តល់​ ឬ​ប្រទាន​ឲ្យ​ដោយ​ចិត្ត​ស្រឡាញ់​ មេត្តា​របស់​ អាទិទេព​ ឬ​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​អង្គ​ណា​មួយ​ឡើយ​ សន្តិភាព​នេះ​ កើត​ដោយ​សារ​ការ​សន្សំ​ របស់​សកម្មភាព​ ៣​ យ៉ាង​គឺ៖

. ការ​មិន​ធ្វើ​អាក្រក់​ ការ​កម្ចាត់​អំពើ​អាក្រក់​ និង​ការពារ​អំពើ​អាក្រក់​ គ្រប់​ប្រភេទ​មិន​ឲ្យ​កើត​ក្នុង​ជីវិត​រស់​នៅ​ទាំង​ផ្លូវ​កាយ​និង​ផ្លូវ​សម្តី​។

. ការ​ធ្វើ​អំពើ​ល្អ បង្កើត​អំពើ​ល្អ​ និង​រក្សា​អំពើ​ល្អ​ឲ្យ​ស្ថិត​សេ្ថរ​គង់វង្ស​ក្នុង​ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ ថៃ្ង​ទាំង​អំពើ​ល្អ​ខាង​ផ្លូវ​កាយ​និង​ផ្លូវសម្តី ។​

. ពង្រឹង​ចិត្ត​ដែល​ជា​មូលដ្ឋាន​នៃ​អំពើ​ ដោយ​កម្ចាត់​កិលេស​ ឬ​មេរោគ​ដែល​តោង​ចិត្ត​ឲ្យ​ អស់​ទៅ​រហូត​ដល់​ចិត្ត​ស្អាត​បរិសុទ្ធ​ មិន​មាន​សភាវៈ​អាក្រក់​ស្ថិត​នៅ​ ។

. លក្ខណៈ​របស់​ពុទ្ធសាសនិក​ជន៖

លក្ខខណ្ឌទី១៖មាន​ការ​អត់ធ្មត់​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​អំពើល្អ​​និងកម្ចាត់​អំពើ​អាក្រក់ ។
លក្ខខណ្ឌទី២៖មិនប្រើអំពើហិង្សាក្នុងការរស់នៅ ។
លក្ខខណ្ឌទី៣៖មិនប្រើពាក្យបៀតបៀននិងតិៈដៀលអ្នកដទៃ។
លក្ខខណ្ឌទី៤៖រក្សាសីលរស់នៅក្នុងច្បាប់យកច្បាប់ជាធំ។
លក្ខខណ្ឌទី៥៖បរិភោគប្រើប្រាស់វត្ថុទាំងទ្បាយដោយសន្សំសំចៃនិងស្គាល់ប្រមាណ។
លក្ខខណ្ឌទី៦៖ចូលចិត្តភាពស្ងប់ស្ងាត់និងបង្កើតបរិយាកាសស្ងប់ស្ងាត់។
លក្ខខណ្ឌទី៧៖ មានសេចក្តីព្យាយាមក្នុងការសម្អាតចិត្ត ធ្វើឲ្យចិត្តមានសមាធិ។

.មេរៀនពីបុណ្យមាឃបូជា៖
ថៃ្ង​នេះ​ជា​ថៃ្ង​ដែល​ព្រះពុទ្ធអង្គ​ទ្រង់​ប្រកាស​គោលការណ៍​ទាំង​១១​ប្រការ​នេះ​សម្រាប់​ ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​បរិស័ទ​យក​ទៅ​ប្រើប្រាស់

ចំណុច១៖ក្នុង​ឋានៈ​ជា​បរិស័ទ​ការ​អនុវត្តន៍​តាម​ប្រការ​ទាំង​១១​នេះ​នឹង​នាំ​ទៅ​រក​សន្តិភាព​ផ្លូវ​ចិត្ត​ជា​ពិត​ប្រាកដ ។

ចំណុច២៖​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​សង្គម​ ការមានគោលបំណងរួមមានគោលដៅ ដូចគ្នា និង​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​នេះ​ នឹង​អាច​នាំ​មក​នូវ​សន្តិភាព​ និង ​ការអភិវឌ្ឍ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​និរន្តភាព​។

ចំណុច៣៖ ក្នុង​ឋានៈ​ជា​ក្រុម​បក្ស​នៅ​ក្នុង​សង្គម​ ឬ ​ប្រទេសជាតិ​មួយ​ដែល​ព្យាយាម ​សែ្វង​រក​នូវ​ឱកាស​ ដើម្បី​រក្សា​សន្តិភាព​ និង​ជំរុញ​ដល់​ ការ​អភិវឌ្ឍ​ដល់​ប្រទេស​ជាតិ​ តែ​ឯង​នោះ​ ការ​គោរព​តាម​គោលការណ៍​ទាំង​ ១១ប្រការ​នេះ​នឹង​កាត់​បន្ថយ​បាន​នូវ​ អស្ថិរភាព​ជម្លោះ​ និង អំពើហិង្សា​ ដែល​កើត​មក​ពី​ការ​ប្រកូត​ប្រជែង​គ្នា​បាន​ ។

ចំណុច៤៖ ក្នុង​ឋានៈ​ជា​អ្នក​ផ្សាយ​សាសនា​ ការ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម​គោលការណ៍​នេះ ​នឹង​ នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​យោគ​យល់​ការ​ផ្តល់​កិត្តិយស​ ដល់​គ្នា​និង​គ្នា​ ការរស់​នៅ​ជុំ​គ្នា​ ក្នុង​ឋានៈ​ជា​មនុស្ស​ជាតិ​បាន​ បើ​ទោះ​ជា​មាន​ សាសនា​ខុស​គ្នា​ក៏​ដោយ។

ចំណុច៥៖ក្នុង​ឋានៈ​ជា​អន្តរជាតិ​ការ​គោរព​តាម​គោលការណ៍​នេះ​នឹង​នាំ​មក​នូវ​និរន្តរភាព​ របស់​មនុស្សជាតិ​ បរិស្ថាន​ធម្មជាតិ​ ពិភពសត្វ​ និង​អាកាសធាតុ​ ដ៏​យូរអងែ្វង​បាន​ដោយ​ មិន​បាច់​ព្រួយបារម្ភ​ក្នុង​ការ​ដណ្តើម​គ្នា​ ដើម្បី​រស់​ឡើយ​ ៕

ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា និង​សង្គម​ខ្មែរ


ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា និង​សង្គម​ខ្មែរ

P026យើង​ចង់​ដឹង​ថា តាំង​ពី​អតីតកាល រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​កាល​នេះ តើ​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា បាន​ជួយ​អភិវឌ្ឍន៍​សង្គម​ខ្មែរ​ដែរ​ឬ​ទេ ? សំនួរ​នេះ តម្រូវ​អោយ​យើង​ឆ្លើយ និង​ដោះស្រាយ​បំភ្លឺ ដោយ​ប្រើ​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ តាម​សម័យ​កាល​នីមួយ ៗ ដូច​តទៅ​នេះ :

សម័យ​នគរ​ភ្នំ (., ៥៤៣ – ១០៩៣, .ស ទី ១ – ៥៥០)

ខាង​ចុង​គ្រឹស្ត​សតវត្ស​ទី ៥ និង​ដើម​គ្រឹស្ត​សតវត្ស​ទី ៦ ព្រះ​បាទ​កៅណ្ឌិន្យ​ជយវរ្ម័ន ព្រះ​ចៅ​នគរភ្នំ បាន​បញ្ជូន​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ពីរ​អង្គ គឺ​ព្រះ​សង្ឃ​បាលត្ថេរ និង​ព្រះ​មន្ទ្រសេនត្ថេរ ដែល​ចេះ​ភាសា​ច្រើន អោយ​ទៅ​ជួយ​ប្រែ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ជូន​ប្រទេស​ចិន តាម​សេចក្ដី​សុំ​ពី​ព្រះ​ចៅ​ក្រុង​ចិន ព្រះ​នាម វូ ក្នុង​រាជវង្ស​លាង ។ ព្រះ​ថេរៈ​ទាំង​ពីរ​អង្គ​នេះ​ក៏​ទទួល​ព្រះ​រាជានុញ្ញាត​អោយ​ទៅ​បំពេញ​ប្រេសិតកម្ម​នេះ តាម​សំណើរ​របស់​ព្រះ​ចៅ​ក្រុង​ចិន នៅ ហ្វូណន – ក្វាងប្រែ​ថា ការិយាល័យ​នៃ​ប្រទេស​នគរភ្នំ ។ នេះ​ជា​ប្រេសិតកម្ម​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់ ដែល​ព្រះ​ថេរៈ​ទាំង​ពីរ​អង្គ បាន​បំពេញ​ជា​ផ្លូវ​រដ្ឋ​ជូន​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ ដែល​បង្កើត​បាន​ជា​មិត្តភាព​មួយ ចង​ភ្ជាប់​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ អោយ​ស្រឡាញ់​រាប់អាន​គ្នា ។ ចំណង​មិត្តភាព​នេះ បាន​បន្ត​ដល់​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ក្រោយ ៗ ទៀត​ផង ។

សេចក្ដី​ប្រែ​ព្រះ​ត្រៃបិដក ជា​ស្នា​ព្រះហស្ត​នៃ​ព្រះ​ថេរៈ​ទាំង​ពីរ​អង្គ​នេះ មាន​ចារ​ជាប់​ព្រះ​នាម​ក្នុង​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ចិន រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។ កាល​សម្ដេច​ព្រះ​ឧបយុវរាជ សីហនុ វរ្ម័ន យាង​ទៅ​ប្រទេស​ចិន ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៥៦ អធិបតី​នៃ​សមាគម​ពុទ្ធសាសនា​ចិន បាន​យក​ស្នា​ព្រះ​ហស្ត​នោះ​មក​ថ្វាយ​សម្ដេច​ទត ទុក​ជា​សក្ខីភាព​នៃ​មិត្តភាព​ខ្មែរ – ចិន ដែល​មាន​អាយុ ១៥០០ ឆ្នាំ មក​ហើយ ។

នៅ ព.. ១០២៧, .. ៤៨៤ ព្រះ​បាទ​កៅណ្ឌិន្យ​ជយវរ្ម័ន​ដដែល បាន​បញ្ជូន​ព្រះ​សាក្យ​នាគសេនត្ថេរ ជា​ប្រេសិត​ទៅ​កាន់​ព្រះ​ចៅ​ក្រុង​ចិន ព្រះ​នាម វុ - ទី ។ ប្រេសិតកម្ម​របស់​ព្រះ​ថេរៈ​អង្គ​នេះ មាន​លក្ខណៈ​ជា​ការទូត ពីព្រោះ​ភារកិច្ច​នេះ​ជា​ទំនាក់​ទំនង​ការងារ​របស់​ប្រទេស​ជាតិ​ទាំង​ពីរ នេះ​ជា​ការ​បញ្ជាក់​បាន​ថា ភិក្ខុ​សង្ឃ​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា មាន​មុខងារ​សំខាន់​ណាស់​ក្នុង​សង្គម ។

សម័យ​ចេនឡា (.. ១០៩៣ – ១៣៤៥, .. ៥៥០ – ៨០២)

ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី ១ វត្ត​ព្រៃវៀរ ជា​វត្ត​មួយ​គួរ​អោយ​ចាប់​អារម្មណ៍​ខ្លាំង​ណាស់ បំភ្លេច​ចោល​មិន​បាន ។ វត្ត​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​កំពង់​ត្របែក ខេត្ត​ព្រៃវែង ជា​វត្ត​បរម​បុរាណ​មួយ​ជាប់​ឋិតថេរ​ចីរកាល តាំង​ពី​កា​នោះ​មក រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។ ទៅ​ដល់​វត្ត​នេះ​ភ្លាម យើង​ឃើញ​សម្បត្តិ​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ពី​បុរាណ គួរ​អោយ​រំភើប​ចិត្ត​ខ្លាំង​ណាស់ រំភើប​ដោយ​នឹក​ដល់​បុព្វបុរស​យើង គឺ​ពិត​ជា​បុព្វការីជន គួរ​ជា​ទី​គោរព​សក្ការៈ​របស់​យើង​ជំនាន់​ក្រោយ ។ និយាយ​នេះ ហាក់​ដូចជា​មាន​តែ​វត្ត​ព្រៃវៀរ​មួយ​នេះ ដែល​មាន​តួនាទី​ថែរក្សា​សម្បត្តិ​វប្បធម៌​ជាតិ ។ តាម​ពិត អោយ​តែ​វត្ត​អារាម​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា គឺ​ជា​ជង្រុក​វប្បធម៌​របស់​ខ្មែរ ទោះ​ក្នុង​សម័យ​កាល​ណា​ក៏​ដោយ ។ ប៉ុន្តែ ចុះណុច​ដែល​គួរ​អោយ​ចាប់​អារម្មណ៍​នោះ​គឺ វត្ត​នេះ​កើត​ឡើង​តាំង​ពី គ.. ៦៦៤ ហើយ​ឋិតថេរ រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្អៃ​នេះ ពុំ​មាន​រលុប​រលាយ​ទៅ​ណា ហើយ​បាន​រក្សា​ទុក​នូវ​វប្បធម៌​របស់​ជាតិ​អោយ​យើង​រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ទៀត​ផង ។

សម័យ​មហា​នគរ (.. ១៣៤៥ – ១៩៥៧, .. ៨០២ – ១៤៣២)

លោក ចូវ តាកួន ព្រះ​រាជទូត​ព្រះ​ចៅ​ក្រុង​ចិន ប្រចាំ​ប្រទេស​មហា​នគរ បាន​សរសេរ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១២៩៦ ថា «ព្រះ​រាជា ពិគ្រោះ​កិច្ចការ​ធំ ៗ ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ»

ឯ​លោក សឺដែស ប្រវត្តិ​វិទូ​បារាំង បាន​សរសេរ​ក្នុង​កាលានុប្បវត្តិ​លាវ និយាយ​ថា ព្រះ​រាជ​កុមារ ហ្វា - ងូម បាន​ទៅ​សិក្សា​ចំណេះ​វិជ្ជា​នៅ​ប្រទេស​ខ្មែរ ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​បាទ​ជយវិមបរមេស្វរៈ ។ ព្រះ​រាជ​កុមារ​នេះ បំពេញ​ការ​សិក្សា​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​មហា​ថេរ​ខ្មែរ​មួយ​អង្គ មាន​ឋានៈ​ខ្ពង់ខ្ពស់ ព្រះ​នាម មហា ផះ សម៉នចៅ” (មហា​សមណៈ) ។ លុះ​ព្រះ​ជន្ម​បាន ១៦ ព្រះ​វស្សា ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ខ្មែរ សព្វ​ព្រះ​ទ័យ​ណាស់ ទ្រង់​ព្រះ​មេត្តា​ប្រោស​លើក​ព្រះ​រាជ​ធីតា ព្រះ​នាម កែវ ឬ យ៉តកែវអភិសេក​ប្រទាន​ជា​អគ្គ​ជាយា ។ លុះ​ដល់ គ.. ១៣៥៣ ព្រះ​រាជា​កុមារ ហ្វា - ងូម បាន​អភិសេក​ជា​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​លាវ ព្រះ​នាម ព្រះ​យ៉ា ហ្វា - ងូមហើយ​ទ្រង់​ដាក់​នាម​រាជធានី​លាវ​ថា ល៉ានឆាង។ កាល​ណោះ នៅ​មិន​ទាន់​មាន​នាម​ថា លួង​ព្រះ​បាងនៅ​ឡើយ​ទេ ។ រួច​ហើយ ព្រះ​យ៉ា ហ្វា - ងូម បាន​សុំ​ព្រះ​រាជានុញ្ញាត​ពី​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ខ្មែរ និមន្ត​មហា​ព្រះ​សមណៈ​ជា​គ្រូ​របស់​ព្រះ​អង្គ គណៈ​សង្ឃ​ខ្មែរ និង​សិល្បករ​ខ្មែរ​ច្រើន​នាក់ ព្រម​ទាំង​គម្ពីរ​ដីកា យក​ទៅ​ប្រតិស្ឋាន​នៅ​ប្រទេស​លាវ ។ ដើម្បី​អោយ​កើត​មាន​សិរី​សួស្ដី​ជ័យ​មង្គល​ដល់​ប្រទេស និង​ប្រជាជន របស់​ព្រះ​អង្គ ទ្រង់​ក៏​សុំ​ព្រះ​រាជានុញ្ញាត​ពី​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ខ្មែរ និមន្ត​ពុទ្ធ​បដិមា * សក្តិសិទ្ធិ​មួយ​អង្គ​ទៀត ដែល​មាន​កិត្តិនាម​ល្បីល្បាញ យក​ទៅ​ប្រតិស្ឋាន​ទុក​ជា​មង្គល ឬ​ជា​កិត្តិយស​ដល់​ព្រះ​រាជធានី​ល៉ានឆាង ។ លុះ​បាន​ទៅ​ប្រតិស្ឋាន​នៅ​ព្រះ​រាជធានី​ល៉ានឆាង​ហើយ ព្រះ​ពុទ្ធរូប​អង្គ​នេះ ត្រូវ​បាន​ថ្វាយ​នាម​ថា ព្រះ​បាង។ រាជធានី​ល៉ានឆាង តាំង​ពី​បាន​ព្រះ​បាង​ទៅ​ប្រតិស្ឋាន​ទុក​ជា​ជយ​មង្គល​ហើយ ក៏​បាន​នាមាភិធេយ្យ​ថ្មី​ថា រាជធានី លួង​ព្រះ​បាងតាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។

សេចក្ដី​រៀបរាប់​ខាង​លើ​នេះ យើង​ឃើញ​ថា ប្រេសិត​មួយ​ក្រុម​ធំ ដែល​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ខ្មែរ​បញ្ជូន​ទៅ​នោះ មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ជា​ផែនការ​មួយ រៀបចំ​ឡើង​ដើម្បី​ជួយ​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេស​លាវ ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​របស់​មហា​សមណៈ និង​ព្រះ​យ៉ា ហ្វា - ងូម ។ ព្រោះ​ហេតុ​នេះ សេចក្ដី​រុងរឿង​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា និង​សិល្ប​វិជ្ជាការ​នានា នៅ​ប្រទេស​លាវ អាច​កើត​ចេញ​ពី​ឥទ្ធិពល​នៃ​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ពី​បុរាណ​ទាំងអស់ ។

នេះ​ជា​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ដ៏​ធំ​មួយ ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​បាន​ជួយ​បំពេញ​ថ្វាយ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ខ្មែរ ក៏​ដូចជា​សង្គម​ខ្មែរ បង្កើត​បាន​ជា​មិត្តភាព​មួយ​យ៉ាង​ជិតស្និទ្ធ រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ ។ ពង្សាវតារ​ខ្មែរ​បាន​ឆ្លាក់​ប្រវត្តិ​នេះ ទុក​ជា​កិត្តិយស​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់ នៃ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ខ្មែរ គណៈ​សង្ឃ​ខ្មែរ ប្រជាជន​ខ្មែរ ។ និស្សិត​លាវ ជា​បព្វជិត​ក្ដី គ្រហស្ថ​ក្ដី តែង​មក​សិក្សា​នៅ​ប្រទេស​ខ្មែរ ក្រោម​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ពី​មហា​ក្សត្រ​ខ្មែរ ។

សម័យ​អាណានិគម​បារាំង (.. ១៨៦៣ – ១៩៥៣)

ក្នុង​សម័យ​នេះ បារាំង​បាន​ប៉ុនប៉ង​លុប​បំបាត់​អក្សរ​ខ្មែរ ។ នៅ​តាម​សាលា​រៀន បារាំង​អោយ​រៀង​អក្សរ​ឡាតាំង​ជំនួស​អក្សរ​ខ្មែរ ។ នេះ​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍ ដ៏​រំជួល​មួយ​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ ប៉ុន្តែ ពុំ​មាន​ខ្មែរ​ណា​ហ៊ាន​តវ៉ា​ឡើយ ។ រឿង​នេះ បារាំង​ខំ​ព្យាយាម​ខ្លាំង​ណាស់ ប៉ុន្តែ ពេល​ក្រោយ​មក ស្រាប់​តែ​បារាំង​អោយ​រៀង​អក្សរ​ឡើង​វិញ ។ តើ​មូលហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​បារាំង​លះបង់​គំនិត​លុប​បំបាត់​អក្សរ​ខ្មែរ ។

ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ខាង​លើ ទៅ​តាម​សម័យ​កាល​នីមួយ ៗ ធ្វើ​អោយ​យើង​ដឹង​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ថា វត្ត​អារាម​ជា​ជង្រុក​វប្បធម៌ ជា​មជ្ឈ​មណ្ឌល​ផ្សព្វផ្សាយ​ពុទ្ធិ និង​ថែរក្សា​សម្បត្តិ​វប្បធម៌​ជាតិ តាំង​ពី​អតីតកាល​ដ៏​យូរលង់​មក​ហើយ ។ ឯ​ព្រឹត្តិការណ៍​លុប​បំបាត់​អក្សរ​ជាតិ ដែល​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​ដែល​គួរ​អោយ​រន្ធត់​នោះ ត្រូវ​បាន​វត្ត​អារាម​ប្រឈម​មុខ​ត​ទល់​ទៀត ។ ភិក្ខុ - សាមណេរ​គ្រប់​វត្ត​អារាម នៅ​តែ​សរសេរ​ចារ​ជា​អក្សរ​ខ្មែរ​ដដែល សូត្រ​ធម៌ បង្ៀន​ធម៌ ជា​អក្សរ​ខ្មែរ ។ បង្រៀន​អក្សរ​ខ្មែរ​ដល់​កូន​ចៅ​ដែល​ទៅ​នៅ​វត្ត ។ គម្ពីរ​ដីកា សាស្ត្រា​ស្លឹក​រឹត ក្បួន​តម្រា​ទាំងឡាយ ត្រូវ​ភិក្ខុ- សាមណេរ​គ្រប់​វត្ត ថែរក្សា​ទុក​យ៉ាង​ម៉ត់ចត់ ។ ការ​ប្រឈម​មុខ​ត​ទល់​នឹង​បារាំង​របស់​វត្ត​អារាម​នេះ ធ្វើ​អោយ​បារាំង​ទាល់​ច្រក ពីព្រោះ​បារាំអ​មិន​ហ៊ាន​រំលោភ​លើ​វត្ត​អារាម ។ មនុស្ស​ខ្មែរ​នា​ពេល​នោះ មាន​ការ​រួម​គំនិត​គ្នា​ខ្លាំង​ណាស់ ។ ពុទ្ធបរិស័ទ​គ្រប់​វត្ត មាន​គំនិត​ប្រឆាំង​បារាំង​ដូច ៗ គ្នា ប៉ុន្តែ វត្ត​អារាម (ភិក្ខុ -​សាមណេរ) ជា​អ្នក​ចេញ​មុខ ។ ឥទ្ធិពល​នេះ ធ្វើ​អោយ​សាលា​រៀន​អក្សរ​ឡាតាំង​របស់​បារាំង​ចុះ​ខ្សោយ ជា​លំដាប់ ។ ទី​បំផុត បារាំង​អោយ​រៀន​អក្សរ​ខ្មែរ​ដដែល ។ ប្រសិន​បើ គ្មាន​វត្ត​អារាម​ទេ​នោះ អក្សរ​ជាតិ​របស់​យើង ត្រូវ​លុប​រលាយ​បាត់​អស់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​ឯង ។

សម័យ​សង្គម​រាស្ត្រ​និយម (១៩៥៣ – ១៩៧០)

ក្នុង​សម័យ​សង្គម​រាស្ត្រ​និយម រដ្ឋាភិបាល និង​វត្ត​អារាម មាន​ការ​ជិត​ដិត​គ្នា​ល្អ​ណាស់ ។ គំនិត​នេះ ពិត​ជា​មាន​ការ​ដិតដាម​ជាប់​ឥទ្ធិពល​ពី​មហា​ក្សត្រ​មុន ៗ ដូចជា​ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី ២ រហូត​ដល់​ជ័យ​វរ្ម័ន​ទី ៧ ជាដើម ។ ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី ២ ដែល​តាំង​រាជធានី នៅ​លើ​ភ្នំ​គូលេន ហៅ «មហេន្ទ្រ​បព៌ត» ព្រះ​អង្គ​បាន​រៀបចំ​ពិធី​សំខាន់ ៗ​ពីរ​គឺ ពិធី «ទេវរាជ» និង​ពិធី «ពុទ្ធរាជ» ។ ពិធី​ទាំង​ពីរ​នេះ​ហើយ ដែល​ធ្វើ​អោយ​យើង​យល់​ថា ព្រះ​អង្គ​ឱប​សាសនា​ទាំង​ពីរ​គឺ ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា និង​ពុទ្ធសាសនា ។ តាម​ពិត កំណើត​សាសនា​របស់​ព្រះ​អង្គ​គឺ ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា តែ​ក្រោយ​មក ដោយ​ពុទ្ធសាសនា​រីក​ចំរើន ព្រះ​អង្គ​ក៏​បែរ​មក​កាន់​ពុទ្ធសាសនា​ទៀត ។ នេះ​ជា​ការ​បញ្ជាក់​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី ២ ជា​បុព្វការី​របស់​ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី ៧ ។ ឯ​សម័យ​សង្គម​រាស្ត្រ​និយម ដ៏​ដូច្នោះ​ដែរ ។ យើង​សង្កេត​ឃើញ​ថា ស្ទើរ​តែ​គ្រប់​វត្ត​អារាម បាន​សាងសង់​សាលា​រៀន​សំរាប់​កុមារ កុមារី ក្នុង​ចំណុះ​ជើង​វត្ត ។ កាល​នោះ ការ​សាងសង់​ទាំងឡាយ មាន​សាលា​បឋម​សិក្សា រហូត​ដល់​អនុ​វិទ្យាល័យ វិទ្យាល័យ ច្រើន​តែ​ព្រះ​សង្ឃ​ជា​ប្រធាន​នៃ​ការ​សាងសង់ ។ មាន​វត្ត​ជា​ច្រើន​បាន​ជួយ​ផ្ដល់​ការ​ងាយ​ស្រួល​ដល់​គ្រូ​បង្រៀន ដោយ​ផ្ដល់​ទី​កន្លែង​ស្នាក់​នៅ​ក្នុង​វត្ត និង​ផ្គត់ផ្គង់​ភោជនាហារ​ទៀត​ផង ។

នៅ​ឯ​ក្រុង​ភ្នំពេញ​វិញ វត្ត​នីមួយ ៗ ផ្ទុក​ដោយ​សិស្ស និង​និស្សិត ស្នាក់​នៅ​រៀន​សូត្រ ឆ្នាំ​ខ្លះ ភិក្ខុ - សាមណេរ​មាន​តិច​ជាង​សិស្ស និស្សិត ។ គ្រាន់​តែ​វត្ត​ឧណ្ណាលោម​មួយ ឆ្នាំ​ខ្លះ ភិក្ខុ - សាមណេរ​មាន​ត្រឹម ៤០០ អង្គ ឯ​សិស្ស និស្សិត មាន​ដល់​ទៅ​ជាង ៥០០ នាក់ ក៏​មាន ។ សិស្ស និស្សិត ទាំង​នេះ​មាន​ការ​ស្រឡាញ់​ស្និទ្ធស្នាល​ជា​មួយ​ភិក្ខុ - សាមណេរ​ណាស់ ។ សាស្ត្រាចារ្យ​ខ្លះ បន្ត​ស្នាក់​នៅ​ក្នុង​វត្ត រហូត​ដល់​មាន​គូ​ស្រករ ទើប​ចេញ​ពី​វត្ត ដោយ​នាំ​យក​នូវ​ស្លាក​ស្នាម​ស្រឡាញ់​វត្ត និង​ភិក្ខុ - សាមណេរ​ទៅ​ជា​មួយ​ផង ។ មាន​សកម្មភាព​វប្បធម៌​ច្រើន​ទៀត ដែល​វត្ត​អារាម និង​ព្រះ​សង្ឃ​ពុទ្ធសាសនិក​យើង បាន​រួម​ចំណែក​លើក​ស្ទួយ​សង្គម​ជាតិ ។

តាម​ការ​សិក្សា​ដោយ​សង្ខេប​របស់​យើង, យើង​ឃើញ​ថា តាំង​ពី​បុរាណ​រៀង​មក ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​បាន​ដើ​តួនាទី​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយ​បាន​រួម​ចំណែក​ដល់​ភាព​ថ្កុំថ្កើង​រុងរឿង និង​កិត្យានុភាព​នៃ​មាតុភូមិ​អង្គរ ដោយ​បាន​ថែរក្សា លើក​តម្កើង អត្ត​សញ្ញាណ​ជាតិ​កម្ពុជា ភាសា អក្សរសាស្ត្រ វប្បធម៌ សីលធម៌ ប្រពៃណី ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ​ដ៏​ល្អ​បវរ ព្រម​ទាំង​បាន​បង្ហាញ​ផ្លូវ​រស់​នៅ ដ៏​សុខសាន្ត​ដល់​ខេមរជន​គ្រប់​រូប​អោយ​ដើរ​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​សន្តិភាព វិបុលភាព និង​សុភមង្គល ដោយ​ចៀសវាង​អំពើ​ហឹង្សា អកុសល​កម្ម បាបកម្ម​ផ្សេង ៗ ។

នា​ដំណាក់​កាល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា ដែល​ស្ទើរ​តែ​ផុត​រលត់​សូន្យសុង​ក្នុង​កម្លុង​ឆ្នាំ ១៩៧៥ – ១៩៧៩ បាន​រីក​ចំរើន​ឡើង​វិញ ក្នុង​សន្ទុះ​មួយ​ថ្មី ដោយ​បាន​ទទួល​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ពី​ពុទ្ធសាសនិក​ដ៏​សប្បុរស​ក្នុង​ប្រទេស និង​ក្រៅ​ប្រទេស ។ ជា​មួយ​នឹង​ការ​រីក​ចំរើន​នេះ ទោះបី​បញ្ហា​ថ្មី ៗ បាន​កើត​មាន​ឡើង​នៅ​ក្នុង​សាសន​មណ្ឌល ក៏​មន្ត្រី​សង្ឃ និង​មន្ត្រី​ធម្មការ​ខេត្ត ក្រុង​របស់​យើង បាន​រិះ​រក​វិធី​សាស្ត្រ​ដោះស្រាយ​មួយ​ដ៏​សម​ហេតុ​ផល សំដៅ​ពង្រឹង​តួនាទី​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​ក្នុង​សង្គម​ឡើង​វិញ តាម​រយៈ​តួនាទី​របស់​វត្ត​អារាម, របស់​ព្រះ​សង្ឃ និង​ការ​អប់រំ ឃោសនា​ផ្សព្វផ្សាយ​អំពី​ព្រះ​ធម៌ ពុទ្ធ​ឱវាទ សីលធម៌ ចរិយា​ធម៌ ដើម្បី​បង្កើន​ជំនឿ​ទុក​ចិត្ត​របស់​ពុទ្ធសាសនិកជន​ទៅ​លើ​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា និង​តម្រង់​ទិស​សង្គម និង​យុវវ័យ​ជំនាន់​ក្រោយ ៗ អោយ​បន្ត​គោរព​ចំពោះ​ព្រះ​ធម៌​របស់​ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​នៃ​យើង ។ សកម្មភាព​ដែល​មន្ត្រី​សង្ឃ និង​មន្ត្រី​ធម្មការ​ខេត្ត ក្រុង របស់​យើង យក​ព្រះ​ទ័យ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ជា​ពិសេស​នោះ​គឺ ការ​បន្ត​ការ​គាំទ្រ​ដល់​ការងារ​មនុស្ស​ធម៌ និង​សង្គមកិច្ច ដូចជា​កសាង​វត្ត​អារាម កសាង​បណ្ណាល័យ កសាង​សាលា​រៀន ផ្លូវ​ថ្នល់ មន្ទីរ​ពេទ្យ​ការ​ទំនុក​បំរុង​ដល់​ចាស់​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​គ្មាន​កូន​ចៅ កុមារ​កំព្រា និង​ប្រជារាស្ត្រ​ជួម​គ្រោះ​ភ័យ​ដោយ​ប្រការ​ផ្សេង ៗ ជាដើម ព្រោះ​យើង​មាន​ជំនឿ​ជឿជាក់ កិច្ចការ​ទាំងអស់​នេះ ទោះ​ធំ​ឬ​តូច, ច្រើន​ឬ​តិច​ក្ដី សុទ្ធ​តែ​មាន​ឥទ្ធិពល​ចូល​ជ្រៅ​ក្នុង​ជីវភាព​សង្គម ដែល​ញ៉ាំង​អោយ​តូនាទី​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា កាន់​តែ​រីក​ចំរើន​រឹងមាំ​ទៅ​អនាគត ៕

 

កែ​សម្រួល ៖ ឱម ខែម និង សុខ សេង

*ពុទ្ធ​បដិមា​អង្គ​នេះ ប្រហែល​ព្រះ​ពុទ្ធ​រូប​ព្រះ​នាម «ជយពុទ្ធ​មហានាថ» ពីព្រោះ ពុទ្ធរូប នាម​ជយពុទ្ធ​មហានាថ ទាំង ២៥ អង្គ មាន​កិត្តិនាម​ល្បីល្បាញ​ខ្លាំង​ណាស់​ដល់​ប្រទេស​នានា ។

កំណាព្យ៖ ១៤ កុម្ភៈ


25560214-075113 ព្រឹក.jpg

បទវិចារណកថាខ្លី៖ បើមិនបានជួយឲ្យថ្កុំថ្កើងទេ កុំមកបន្ថោកតម្លៃវប្បធម៌ និង សង្គមជាតិខ្លួនឯង


thinking

ប្រទេស​នានា​នៅ​លើ​ពិភពលោក​នេះ​⁣ សុទ្ធ​តែ​មាន​វប្បធម៌​⁣ អរិយធម៌​⁣⁣ រៀង​ៗ​ខ្លួន​ដើម្បី​បញ្ជាក់​អត្តសញ្ញាណ​ជាតិ​ ទៅ​កាន់​មនុស្ស​ម្នា​ទាំង​ពួង​ក្នុង​លោក​ឲ្យ​ដឹង​ និង​ ស្គាល់​កាន់​តែ​ច្បាស់​ពី​តម្លៃ​នៃ​ជាតិសាសន៍​ខ្លួន​។​ ពី​ជាតិ​សាសន៍​មួយ​ទៅ​ជាតិ​សាសន៍​មួយ​ទៀត​⁣ តែង​តែ​មាន​ការ​ចម្លង​⁣ ឬ​ ដក​ស្រង់​យក​ចំណុច​ល្អ​ពី​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ ដើម្បី​បាន​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​សង្គម​រៀង​ៗ​ខ្លួន​ ប៉ុន្ដែ​ចំណុច​ខ្លះយើង​មិន​គួរ​បណ្ដោយ​ឲ្យ​មាន​សកលភាវូបនីយកម្ម​នៃ​វប្បធម៌​ជ្រុល​ហួស​ហេតុ​ពេក​នោះ​ទេ​⁣ ពិសេស​គឺ​ការ​ដែល​យើង​មិន​បាន​ច្នៃ​ប្រឌិត​ឲ្យ​មាន​លក្ខណៈ​ជាតិ​ វា​នឹង​ក្លាយ​ជា​ការ​បន្ថោក​តម្លៃ​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​ភាព​ថ្លៃ​ថ្នូរ​នៃ​សង្គម​មនុស្ស​ក្នុង​ប្រទេស​ជាតិ​ខ្លួន​ជាក់​ជា​មិន​ខាន​ឡើយ​។​

១៤​ កុម្ភៈ​ ដែល​លោក​ខាង​លិច​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​⁣ ទិវា​នៃ​សេចក្ដី​ស្រឡាញ់​ នោះ​ត្រូវ​បាន​យុវវ័យ​ខ្មែរ​ឈាម​រាវ​ ឬ​ ប្រភេទ​នៃ​សត្វ​មមាច​ដែល​ចង់​ខ្លាំង​ជា​មួយ​នឹង​ភ្លើង​មួយ​ក្ដាប់​ធំ​ យក​មក​កាឡៃ​ក្នុង​ន័យ​ដើម្បី​ស្វែង​រក​ការ​សប្បាយ​ក្នុង​ផ្លូវ​កាម​គុណ​ ដែល​ជា​កត្តា​នាំ​មក​នូវ​ភាព​អាម៉ាស់​ និង​ ជា​ការ​បន្ថោក​តម្លៃ​វប្បធម៌​ សីលធម៌​សង្គម​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដែល​មិន​អាច​ទទួល​យក​បាន​ឡើយ​។​ គេ​ប្រើ​ប្រាស់​ថ្ងៃ​មួយ​នេះ​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​ ដើម្បី​សេចក្ដី​សប្បាយ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ ប៉ុន្ដែ​វា​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជន​រួម​ជាតិ​ដទៃ​ទៀត​ដែល​រស់​ក្នុង​សង្គម​កម្ពុជា​ ត្រូវ​រង​នូវ​ភាព​អាម៉ាស់​ផង​ដែរ​ ដោយ​សារ​តែ​ប្រភេទ​នៃ​យុវវ័យ​ជំពូក​នោះ​។​

ទាំងស្រី​ ទាំងប្រុស​ សុទ្ធ​តែ​ជ្រួលជ្រើម​ ត្រេកត្រអាល​ក្នុង​ផ្លូវ​កាមគុណ​ និង​ ឈ្លក់​វង្វេង​ដោយ​ចេតនា​ពិត​ៗ​ ហើយ​កំពុង​តែ​នាំ​គ្នា​ព្រួត​ដៃ​វាយ​បន្ថោក​តម្លៃ​កិត្តិយស​ខ្លួន​ឯង​ឲ្យស្អុយ​រលួយ​ កិត្តយស​គ្រួសារ​ ពិសេស​នោះ​គឺ​បន្ថោក​ដល់​តម្លៃ​សង្គម​កម្ពុជា​ទាំង​មូល​ឲ្យ​កាន់​តែ​ធ្លាក់​ទាប​ស្ទើរ​ដល់​ដី​ ដោយ​សារ​តែ​អំពើ​អបាយមុខ​នៃ​យុវវ័យ​ពាលា​អាវាសែ​ ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទាំង​ងងើល​ ដើម្បី​តែ​ក្ដី​សប្បាយ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​។​

សង្គម​គេ​មិន​បំបិទ​សិទ្ធិ​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​យុវវ័យ​ប្រភេទ​នេះ​ គួរ​ប្រើប្រាស់​សេរីភាព​ខ្លួន​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​ ប្រកប​ដោយ​ភាព​ថ្លៃថ្នូរ​ និង​ មាន​ដែន​កំណត់​។​ ទិវា​នេះ​បើ​យក​មក​កាឡៃ​ឲ្យ​ល្អ​គឺ​ពិត​ជា​ល្អ​ តែ​បើ​យក​មក​កាឡៃ​ឲ្យ​អាក្រក់​គឺ​ពិត​ជា​អាក្រក់​ និង​គួរ​ឲ្យ​ស្អប់​ខ្ពើម​ជា​ទី​បំផុត​។​ យើងអាចយកទិវានេះមកសម្ដែងនូវសេចក្ដីស្រឡាញ់ចំពោះជីដូនជីតា មាតាបិតា បងប្អូន មិត្តភក្ដិ និង មនុស្សផ្សេងៗ ក្នុងន័យត្រឹមត្រូវ ប្រកបដោយភាពថ្លៃថ្នូរបំផុត(ករណីដែលយើងចង់ទទួលយកវប្បធម៌នេះ ) ប៉ុន្ដែ​ក្រុម​យុវជន​ យុវតី​ដែល​ពោរពេញ​ដោយ​ភាព​ជ្រួលជ្រើម​ និង​ ត្រេកត្រអាល​បំផុត​នោះ​ មិន​បាន​យក​មក​អនុវត្តន៍​ប្រកប​ដោយ​ភាព​ថ្លៃថ្នូរ​ទេ​ គេ​មាន​ចេតនា​តែ​មួយ​មុខ​គត់​គឺ​សេចក្ដី​សប្បាយ​ផ្នែក​កាមគុណ​។​

១៤​ កុម្ភៈ​ មិន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​យុវវ័យ​ខ្មែរ​ឈ្លក់​វង្វេង​ ជ្រួលជ្រើម​ និង​ ត្រេកត្រអាល​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​យុវវ័យ​ខ្មែរ​មួយ​ក្ដាប់​ធំ​នេះ​ទេ​ ដែល​ជា​អ្នក​ឈ្លក់​វង្វេង​ ជ្រួលជ្រើម​ និង​ ត្រេកត្រអាល​ ដោយ​ចេតនា​ពិត​ៗ​ជា​មួយ​ថ្ងៃ​ ១៤​ កុម្ភៈ​។​

១៤​ កុម្​ភៈ មិន​បាន​បំផ្លិចបំផ្លាញ​វប្បធម៌​ដ៏​ផូរផង់​នៃ​ប្រជាជាតិ​កម្ពុជា​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្ដែ​យុវវ័យ​នៃ​ប្រជាជាតិ​កម្ពុជា​មួយ​ក្ដាប់​ធំ​នេះ​ទេ​ ដែល​ជា​អ្នក​យក​ថ្ងៃ​ ១៤​ កុម្ភៈ​ មក​បំផ្លិចបំផ្លាញ​វប្បធម៌​ដ៏​ផូរផង់​នៃ​ប្រជាជាតិ​ខ្លួន​។​

១៤​ កុម្ភៈ​ មិន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់បង់​តម្លៃ​កិត្តិយស​ និង​ ភាព​ថ្លៃថ្នូរ​នៃ​ស្ដ្រី​ខ្មែរ​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្ដែ​ស្ដ្រី​ខ្មែរ​ជា​យុវតី​មួយ​ពួក​នេះ​ទេ​ ដែល​យក​ថ្ងៃ​ ១៤​ កុម្ភៈ​ ដើម្បី​បំផ្លាញ​តម្លៃ​កិត្តិយស​ និង​ ភាព​ថ្លៃថ្នូរ​របស់​ខ្លួន​ឯង​។

១៤​ កុម្ភៈ​ មិន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់បង់​តម្លៃ​កិត្តិយស​ និង​ ភាព​ថ្លៃថ្នូរ​នៃ​បុរស​ខ្មែរ​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្ដែ​បុរស​ខ្មែរ​ជា​យុវជន​មួយ​ពួក​នេះ​ទេ​ ដែល​យក​ថ្ងៃ​ ១៤​ កុម្ភៈ​ ដើម្បី​បំផ្លាញ​តម្លៃ​កិត្តិយស​ និង​ ភាព​ថ្លៃថ្នូរ​របស់​ខ្លួន​ឯង​។​

សរុប​សេចក្ដី​មក​បើ​មិន​បាន​ជួយ​ចូក​ជួយ​ចែវ​ដល់​វប្បធម៌​ជាតិ​ឲ្យ​បាន​រុងរឿង​ទេ កុំ​យក​ជើង​រា​ទឹក​ដោយ​អំពើ​ពាល​ អាវាសែ​ដែល​បន្ថោក​តម្លៃ​វប្បធម៌​ជាតិ​សាសន៍​ខ្លួន​។ បើ​ឥត​ទ្រាំ​ពុំ​បាន​ចង់​ទទួល​យក​ថ្ងៃ​ ១៤​ កុម្ភៈ​ មក​អនុវត្តន៍​ ក៏​គួរ​តែ​អនុវត្តន៍​ដោយ​ភាព​ថ្លៃថ្នូរ​ ត្រឹម​ត្រូវ​បំផុត​ នាំ​ផល​ចំណេញ​ដល់​វប្បធម៌​ និង​ សង្គម​ជាតិ​ខ្លួន​៕​

បទ​វិចារណកថា​ខ្លី​នេះ​ បរិយាយ​តែចំពោះ​យុវវ័យ​ដែល​ភ្លើតភ្លើន​ និង​ មាន​ចេតនា​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​អបាយ​ទាំង​ងងើល​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ !!!​

ដោយ៖ បូណា

តាមដាន

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 40 other followers

%d bloggers like this: