Monthly Archives: July 2008

សម្ដេចឪ​នឹង​ដឹកនាំ​ការតស៊ូ​ដើម្បី​ការពារ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​បើ​សៀមឈ្លានពាន


2008-07-30

ព្រះ ​មហាវីរក្សត្រ ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ បាន​មាន​ព្រះរាជ​ឱង្ការ​ថា​ព្រះអង្គ​នឹង​ដឹកនាំ​ការតស៊ូ​ដើម្បី​ការពារ​ ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​និង​ប្រទេស​កម្ពុជា ប្រសិនបើ​ប្រទេស​ថៃ​ធ្វើការ​ឈ្លានពាន​វាតទី​យក​នោះ ។

AFP Photo

សម្តេច នរោត្តម សីហនុ អតីត​ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា។

ព្រះរាជ​ឱង្ការ​នៅ​ក្នុង​ព្រះរាជ​សារ​ដែល​បាន​ធ្វើឡើង​តាំងតែ​ពី​ចុង​ខែ​ ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៣ ប្រទាន​ចំពោះ​អ្នក​សរសេរ​ព្រះរាជ​ជីវប្រវត្តិ​របស់​ព្រះអង្គ​ជា​ជនជាតិ​ អូស្ត្រាលី គឺ​លោក Julio Jeldres ហើយ​ដែល​ទើប​នឹង​ចេញ​ផ្សាយ​ក្នុង​ព្រឹត្តិបត្រ បេអឹមដេ នៅ​ក្នុង​សប្តាហ៍​នេះ គឺ​នៅ​ក្រោយ​ពេល​ដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​ជម្លោះ​ជាមួយ​ប្រទេស​ថៃ​នោះ ព្រះ​មហាវីរក្សត្រ​បាន​បញ្ជាក់​ថា ៖ “ខ្ញុំ​យល់​ឃើញ​ថា យើង​មិន​ត្រូវ​រំឭក​ឬ​សរសេរ​ឡើង​វិញ​នូវ​រឿង​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ទេ ។ ការកាត់ក្តី​របស់​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ​នៅ​ទីក្រុង​ឡាអេ គឺ​ជា​ការបញ្ជាក់​ច្បាស់លាស់​ណាស់​ទៅ​ហើយ” ។

នៅ​ក្នុង​ព្រះរាជ​សារ​ជា​ភាសា​បារាំង​ដែល​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​ទទួល​បាន​ហើយ ​មាន​ការបក​ប្រែ​ក្រៅ​ផ្លូវការ​នោះ ព្រះ​មហាវីរក្សត្រ​បាន​មាន​ព្រះរាជ​ឱង្ការ​ថា ៖ “ចំពោះ​ពួក​ថៃ​ដែល​នៅតែ​បន្ត​ចង់​ទាមទារ​យក​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នោះ គ្មាន​នរណា​អាច​ឃាត់ឃាំង​ពួក​គេ​ដោយ​ការសរសេរ​ឬ​និយាយ​ឲ្យ​ពួក​ថៃ​នេះ​ បញ្ឈប់​ការចង់​ទាមទារ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ឬ​ក៏​អង្គរវត្ត​នោះ​ឡើយ ។ បើ​ពួក​ថៃ​មិន​ធ្វើ​ដូច​ហ៊ីត្លែរ ដែល​គាត់​បាន​លើក​កងទ័ព​ដ៏​មហិមា​របស់​គាត់ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣៩​-​១៩៤០ ដើម្បី​លុកលុយ​យក​ទឹក​ដី L’Alsace និង Lorrain នៅ​ប្រទេស​បារាំង​នោះ​ទេ ពួក​ថៃ​មិន​អាច​យក​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការវាតទី​យក​ទឹក​ដី​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នោះ​បាន​ទេ” ។

ព្រះ​មហាវីរក្សត្រ ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ដែល​ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​ការទាមទារ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​រហូត​ដល់​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​ ក្នុង​ការសម្រេច​ក្តី​របស់​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ​ក្រុង​ឡាអេ បាន​បញ្ជាក់​ទៀត​ថា ៖ “យ៉ាងណា​ក៏ដោយ​ចុះ​ក្នុង​ករណី​នេះ​ទោះបី​ជា​ខ្ញុំ​មាន​វ័យ​ចំណាស់​ហើយ​ក៏​ ដោយ ខ្ញុំ​នឹង​ចូល​ព្រៃ​ម៉ាគី​ដើម្បី​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ពួក​វាតទី​និយម​ថៃ នៅ​ពេល​ដែល​កងទ័ព​ថៃ​ចូល​ឈ្លានពាន​កម្ពុជា​នោះ” ។

គួរ​បញ្ជាក់​ថា​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ខ្មែរ​ដែល​ស្ថិត​លើ​ភ្នំ​ដងរែក​ក្បែរ​ ព្រំដែន​ថៃ​នោះ​បាន​កើត​ជា​ជម្លោះ​រវាង​ខ្មែរ​និង​ថៃ​ជា​យូរ​មក​ហើយ រហូត​ដល់​មាន​ការសម្រេច​របស់​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ​ក្រុង​ឡាអេ នា​ឆ្នាំ​១៩៦២ ថា​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នោះ​ស្ថិត​ក្រោម​អធិបតេយ្យភាព​របស់​ខ្មែរ ។

ប៉ុន្តែ​ជម្លោះ​បាន​កើត​មាន​សា​ជា​ថ្មី​ទៀត​នៅ​តំបន់​ព្រំដែន​ក្បែរ​ ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ក្រោយ​ពេល​ដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ប្រកាស​ពី​ការចូល​ឈ្លានពាន​របស់​ថៃ ជាពិសេស​គឺ​ការចូល​កាន់កាប់​ទឹក​ដី​នៃ​វត្ត​សិក្ខាគិរីស្វារៈ ហៅ​វត្ត​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ បន្ទាប់ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ទទួល​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការដាក់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​ដែល​ប្រទេស​ថៃ​ធ្លាប់​បាន​ធ្វើការ​ប្រឆាំង​ជំទាស់​ជា ​យូរ​មក​ហើយ ។

ក្រោយ​ពី​ការចូល​លុកលុយ​នោះ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ធ្វើការ​ចរចា​ជាមួយនឹង​ ប្រទេស​ថៃ​មួយ​លើក​ជា​ពីរ​លើក​រួច​មក​ហើយ ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​ការដក​កងទ័ព​ចេញ​ពី​តំបន់​នោះ ។

ការចរចា​ចុង​ក្រោយ​នៅ​ខេត្ត​សៀមរាប កាលពី​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​កន្លង​ទៅ​នេះ ភាគី​ទាំង​ពីរ​បាន​យល់ព្រម​ដក​កង​ទ័ព​ចេញ​ពី​តំបន់​មាន​ជម្លោះ​នោះ ប៉ុន្តែ​រហូត​មក​ទល់​នឹង​ពេល​នេះ​គេ​នៅតែ​មិន​អាច​ដឹង​បាន​ថា ការដក​ទ័ព​នោះ​កើត​មាន​នៅ​ពេល​ណា​នោះ​ទេ ? ៕

Advertisements

អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​អន្តរជាតិ៖ ការបោះ​ឆ្នោត​គ្មាន​អំពើ​ហិង្សា ប៉ុន្តែ​មិន​ទាន់​យុត្តិធម៌​ទេ


2008-07-30

ការិយាល័យ ​ឧត្តម​ស្នងការ​ទទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ប្រចាំ​កម្ពុជា បាន​ធ្វើ​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​ជា​សាធារណៈ​មួយ នៅ​ថ្ងៃ​២៩ កក្កដា កត់​សម្គាល់​ថា ការបោះឆ្នោត​នា​ថ្ងៃ ២៧ កក្កដា ២០០៨ គ្មាន​អំពើ​ហិង្សា​ធំដុំ​អ្វី​ទេ ប៉ុន្តែ ជាមួយ​គ្នា​នេះ ក៏​កត់​សម្គាល់​ឃើញ​ថា មាន​យុទ្ធនាការ​ដាក់​សម្ពាធ​បង្ក​ការ​គំរាម​កំហែង បំភិត​បំភ័យ ចំពោះ​សកម្មជន​គណបក្ស​នយោបាយ​នៅ​គ្រប់​ស្រទាប់ ក្នុង​ការ​ព្យាយាម​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​មនុស្ស​ឲ្យ​ដូរ​បក្ស ។

RFA Photo/Thai Sothea

ស្រ្តី ​ចំណាស់​ (ខាង​ឆ្វេង) ថ្លែង​តវ៉ា​អំពី​ការ​មិន​បាន​បោះឆ្នោត​ នៅ​ឯ​សន្និសីទ​កាសែត​នៅ​ទី​ស្នាក់ការ​គណបក្ស​សម​រង្ស៊ី​ក្នុង​ក្រុង​ភ្នំពេញ នា​ថ្ងៃ​៣០ កក្កដា ២០០៨។

អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ការបោះឆ្នោត​នៅ​អាស៊ី​មួយ ឈ្មោះ បណ្តាញ​អាស៊ី​ដើម្បី​ការ​បោះឆ្នោត​សេរី ហៅកាត់ អាន់ហ្វ្រែល (ANFREL) បាន​ធ្វើការ​កត់​សម្គាល់​លើ​សម័យ​បោះឆ្នោត​អាណត្តិ​ទី​៤​នេះ​ថា ថ្វីត្បិត​តែ​មាន​ភាព​ស្ងប់ស្ងាត់​ក្នុង​ពេល​បោះឆ្នោត​ក្តី គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ថ្នាក់​ឃុំ ហៅ​ថា សិក (CEC) មិន​ចង់​ជួយ​រក​ដំណោះស្រាយ​ដល់​ពាក្យ​បណ្តឹង​តវ៉ា​របស់​ពលរដ្ឋ​ដែល​បាត់​ ឈ្មោះ​ពី​បញ្ជី​បោះឆ្នោត​នោះ​ទេ ។

នាយ​ក្រុម​សង្កេតការណ៍ អាន់ហ្រ្វែល មួយ​រូប មាន​ប្រសាសន៍​ថា គេ​ប្រហែល​ជា​អាច​ហៅ​ការ​បោះឆ្នោត​នេះ​ថា សេរី ប៉ុន្តែ មិន​យុត្តិធម៌​ទាល់​តែ​សោះ ។

ចំណែក​ឯ​ក្រុម​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​បោះឆ្នោត​ពី​សហគមន៍​អឺរ៉ុប​វិញ គេ​ថា ការ​បោះឆ្នោត​កាលពី​ថ្ងៃ​អាទិត្យ ២៧ កក្កដា មិន​ឈាន​ដល់​កម្រិត​អន្តរជាតិ​ជា​ច្រើន​អន្លើ ដែល​គេ​មិន​អាច​ហៅ​ថា ការ​បោះឆ្នោត​តាម​បែប​ប្រជាធិបតេយ្យ ។

លោក Martin Callanan នាយ​ក្រុម​សង្កេត​ការណ៍​ពី​សហភាព​អឺរ៉ុប បាន​ថ្លែង​ប្រាប់​អ្នក​កាសែត​ថា រាល់​ទិដ្ឋភាព​ទាំង​អស់​នៃ​ការរៀបចំ​ការបោះឆ្នោត​នេះ គឺ​ត្រួតត្រា​ដោយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ទើប​អាច​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​គេ​ធ្វើ​ការចោទ​ប្រកាន់​ផ្សេង​ៗ អំពី​កង្វះ​ភាព​មិន​លំអៀង ភាព​មិន​យុត្តិធម៌​នោះ ។

លោក​ថា នៅ​ទីបំផុត ការសម្រេច​ចិត្ត​គឺ​ស្ថិតលើ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ថា​តើ​ចង់​ទទួល​ស្គាល់ ឬ​បដិសេធ​លទ្ធផល​នៃ​ការបោះ​ឆ្នោត​នោះ ៕

ទាហាន​សៀមប៉ុនប៉ង​ពង្រាយ​កម្លាំង​លើ​ដែន​ដី​ខ្មែរ​ក្នុង​ខែត្រ​ឧត្ដរមានជ័យ


2008-07-25

នាយ ​ទាហាន​ខ្មែរ​ប្រចាំ​នៅ​ច្រក​ជាំស្រង៉ាំ​ក្នុង​ស្រុក​អន្លង់វែង ខេត្ត​ឧត្ដរមានជ័យ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា គេ​បាន​រារាំង​ទាហាន​ថៃ​នៅ​ក្នុង​កង​អនុសេនា​ធំ ២៣០៧ (ម្ភៃបី សូន្យប្រាំពីរ) នៅ​ថ្ងៃ​នេះ ដែល​ប៉ុនប៉ង​ចូល​មក​ពង្រាយ​កម្លាំង​ក្នុង​ដែន​ដី​ខ្មែរ ។

អនុ​ប្រធាន​ក្រុម​ការងារ​ព្រំដែន​ខ្មែរ​ថៃ លោក​វរសេនីយ៍​ទោ តូច រ៉ា ដែល​កំពុង​ប្រចាំការ​នៅ​ច្រក​ជាំស្រង៉ាំ​ភាគ​ឧត្តរ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​រឿង​ហេតុ​នោះ​បាន​កើតឡើង​នៅ​វេលា​ព្រឹក​ស្រាងៗ​ថ្ងៃ​ទី ​២៥ ខែ​កក្កដា វេលា​ម៉ោង​៥​កន្លះ ។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​នៅ​ពេល​នោះ​មាន​ក្រុម​ទាហាន​ថៃ​១០​នាក់​ដែល​ជា​ មេកើយ​ក្នុង​កង​អនុសេនា​ធំ ២៣០៧ របស់​ថៃ បាន​មក​សុំ​ដាក់​ទាហាន​ថៃ​មក​នៅ​ឡូកឡំ​ក្បែរ​ជាមួយ​ទាហាន​ខ្មែរ ។ នាយ​ទាហាន​ខ្មែរ​បាន​ថ្លែង​ជំទាស់​ថា មិន​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ទេ ។

លោក​វរសេនីយ៍​ទោ តូច រ៉ា បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ៖ «ខ្ញុំ​ក៏​អត់​ឯកភាព ។ អ៊ីចឹង​វា​សុំ​ដាក់ មិន​ឲ្យ​ដាក់ វា​សុំ​ដាក់​នៅ​កន្លែង​មាត់​ថ្នល់​កៅស៊ូ កន្លែង​ចំណុច​គីឡូម៉ែត្រ​របស់​ខាង​ភាគី​ថៃ ធ្វើ​អា​១៨​គីឡូម៉ែត្រ​មុន​ហ្នឹង វា​សុំ​ដាក់​នៅ​នឹង​ផ្នូរ ប៉ុល ពត ហ្នឹង​ឯង នៅ​នឹង​ថ្នល់​កៅស៊ូ​ហ្នឹង​តែម្ដង វា​សុំ​ដាក់​នៅ​ត្រង់​ហ្នឹង ។ ហើយ​សួរ​មូលហេតុ​អី​ដាក់​នៅ​ត្រង់​ហ្នឹង ? វា​ថា​ដាក់​ដើម្បី​ទប់ស្កាត់​ទាហាន​របស់​ពួក​យើង​ដែល​ឡើង​មក​ហ្នឹង គឺ​កងទ័ព​យើង​ដែល​ឡើង​មក​ហ្នឹង គឺ​ថា​ឲ្យ​ដើរ​តាម​ផ្លូវ​នោះ មិន​បាច់​ឲ្យ​ដើរ​មក​ផ្លូវ​នេះ​ទៀត​ទេ ។ ហើយ​ខ្ញុំ​ថា​អត់​មាន​ទេ អា​ហ្នឹង​សុទ្ធតែ​ក្នុង​រង្វង់​ការប្រជុំ​ហ្នឹង​ទាំងអស់ គឺ​អត់​ឲ្យ​មាន​អ្វី​ទាំងអស់ អ៊ីចឹង​យើង​ក៏​អត់​ឯកភាព​ដែរ ហើយ​ពួក​វា​ត្រឡប់​ទៅ​វិញ​ទៅ»

ការសុំ​ដាក់​ពង្រាយ​កងទ័ព​គឺ​នៅ​គ្រា​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​និង​ថៃ​បាន ​យល់ព្រម​គ្នា​កាលពី​ម្សិលមិញ ដោយ​ឲ្យ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការ​បរទេស​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ជួប​គ្នា​នៅ​ ក្នុង​ខេត្ត​សៀមរាប នា​ថ្ងៃ​ទី​២៨ កក្កដា ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ជម្លោះ​តានតឹង​យោធា​នៅ​ឯ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ ខ្មែរ ។

លោក​វរសេនីយ៍​ទោ​ដដែល​បាន​បញ្ជាក់​ថា នាយ​ទាហាន​ថៃ​បាន​ព្យាយាម​២​ដង​កាលពី​ព្រឹក​មិញ ក្នុង​បំណង​ចង់​ដាក់​ពង្រាយ​ទាហាន​ថៃ​នៅ​ឯ​តំបន់​ជាំស្រង៉ាំ​នោះ ប៉ុន្តែ​ទាហាន​ខ្មែរ​នៅតែ​បញ្ជាក់​ដាច់ណាត់​ថា​នឹង​មិន​យល់ព្រម​នោះ​ទេ ។

លោក​វរសេនីយ៍​ទោ តូច រ៉ា បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «មួយ​សន្ទុះ​ក្រោយ​មក ​ប្រហែលជា​កន្លះ​ម៉ោង វា​មក​វិញ អា​ក្រៃភុន​ហ្នឹង ។ ត្រឡប់​មក​វិញ​គ្នា​៣​នាក់​ឯកសណ្ឋាន​ឈុត​ខ្មៅ មក​សុំ​ជួប​ខ្ញុំ​ម្ដងទៀត វរសេនីយ៍​ឯក ថាន់យ៉ា​ហ្នឹង គេ​សុំ​ជួប​ខ្ញុំ​តាម​ទូរស័ព្ទ ខ្ញុំ​បាន​ជួប​បាន​បន្តិច​ដែរ ។ មេបញ្ជាការ​ភូមិភាគ​គាត់​ក៏​ត្រឡប់​មក​វិញ​ភ្លាម​ដែរ ព្រោះ​គាត់​ដឹង​ថា​ពួក​ហ្នឹង​មក​ដល់ គាត់​ត្រឡប់​មក​វិញ ហើយ​ក៏​ខ្ញុំ​ប្រគល់​ទូរស័ព្ទ​ហ្នឹង​ទៅ​ជូន​គាត់​ទៅ ។ ហើយ​ក្នុង​នោះ​ដែរ​មេបញ្ជាការ​២៣ ហើយ​និង​មេបញ្ជាការ​រង​កងកម្លាំង​ភារធារី​ហ្នឹង លោក ឆៃយ៉ាន់​ហ្នឹង ក៏​បាន​បញ្ជាក់​ជូន​ថា​មិន​ឲ្យ​មាន​បញ្ហា​ហ្នឹង​ទេ អា​ហ្នឹង​គឺ​ថា​ឲ្យ​ត្រឡប់​មក​ក្រោយ​វិញ កម្លាំង​របស់​គាត់​ហ្នឹង​គឹ​មក​ក្នុង​ទឹក​ដី​របស់​គាត់​ដែល​ធ្លាប់​ឈរ​ហ្នឹង ​វិញ ហើយ​ឲ្យ​ដើរ​សហការ​គ្នា បើ​ថា​ដើរ ដើរ​តាម​បន្ទាត់​កន្លែង​ដែល​យើង​ធ្លាប់​ដើរ​ល្បាត​កន្លែង​ផ្លូវ​ចាស់​ហ្នឹង គឺ​ឲ្យ​ដើរ​ឡើងវិញ​តែ​ត្រង់​ហ្នឹង​ឯង អត់​មាន​ឲ្យ​អី​ទេ»

មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​បាន​ថ្លែង​ថា​រហូត​មក​ទល់​នឹង​ពេល​នេះ ការចរចា​តាម​មធ្យោបាយ​ការទូត​នៅតែ​បន្ត ហើយ​កម្ពុជា​នឹង​ប្តឹង​ទៅ​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ បើសិន​ណា​លទ្ធផល​នៃ​ការចរចា​ថ្ងៃ​ទី​២៨ កក្កដា ក្នុង​ខេត្ត​សៀមរាប មិន​បាន​សម្រេច​ជា​លទ្ធផល​ទេ​នោះ ៕

ការឃោសនា​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ជាង​មុន បើ​ទោះ​បី​មាន​អំពើ​ហិង្សា​ខ្លះ​ក៏​ដោយ


2008-07-25

ក្រុម ​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​វាយតម្លៃ​ថា បរិយាកាស​នៃ​យុទ្ធនាការ​ឃោសនា​រក​សំឡេង​ឆ្នោត​របស់​គណបក្ស​នយោបាយ​ទាំង​១១ ដែល​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​រយៈពេល​មួយ​ខែ នៅមុន​ការបោះឆ្នោត​ជាតិ​អាណត្តិ​ទី​៤​នេះ គឺ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ក្នុង​លក្ខណៈ​ល្អ​ប្រសើរ​ជាង​ការឃោសនា​រក​សំឡេង​ឆ្នោត នា​អាណត្តិ​កន្លង​ទៅ បើទោះ​បី​ជា​មាន​អំពើ​ហិង្សា​និង​ករណី​សម្លាប់​សកម្មជន​នយោបាយ​មួយ​ចំនួន ក៏​ដោយ ។

RFA Photo

លោក សម រង្ស៊ី (ពាក់​កម្រង​ផ្កា) ស្វាគមន៍​អ្នកគាំទ្រ​ក្នុង​ពេល​ដឹកនាំ​ក្បួន​ដង្ហែ​ដើម្បី​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​ ឃោសនា​រក​សំឡេង​ឆ្នោត​ ក្នុង​ក្រុង​ភ្នំពេញ នា​ថ្ងៃ ២៦ មិថុនា ២០០៨។

ប្រធាន​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ការបោះឆ្នោត​ឈ្មោះ​ថា និកហ្វិច លោក ហង្ស ពុទ្ធា បាន​ថ្លែង​ជុំវិញ​បរិយាកាស​នៃ​ការឃោសនា​រក​សំឡេង​ឆ្នោត​សម្រាប់​អាណត្តិ​ទី​ ៤​នេះ​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ថា ៖ «ទី​មួយ ការឃោសនា​លើក​នេះ​ហាក់​ដូចជា​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​មុន​កាល​បរិច្ឆេទ​របស់​គ.ជ.ប. ទី​ពីរ ការឃោសនា​ទាំងនេះ​និយាយ​ចំ​ៗ​តែម្ដង ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពារ​ដល់​គណបក្ស​ផ្សេង​ដោយ​ត្រង់​ៗ តែ​ម្ដង ក្នុង​ន័យ​បង្អាប់​គណបក្ស​ផ្សេង ហើយ​លើក​តម្កើង​ខ្លួន​ឯង»

ទាក់ទិន​នឹង​អំពើ​ហិង្សា ដែល​កើត​មាន​នៅ​អំឡុង​ពេល​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​នេះ លោក ហង្ស ពុទ្ធា មាន​ប្រសាសន៍​ថា មាន​ការថយ​ចុះ​ប្រមាណ​៣០​% បើ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​ការបោះឆ្នោត​កន្លង​ទៅ ៖ «ករណី​មិន​ប្រក្រតី​ដែល​យើង ​បាន​រក​ឃើញ​ហ្នឹង មាន​ចំនួន​តិច​ជាង​កាល​ពី​ការបោះឆ្នោត​នា​ពេល​កន្លង​មក អាហ្នឹង​យើង​គិត​ពី​ចំនួន គឺ​ថយ​ចុះ​ប្រមាណ ៣០​% ។ ខ្ញុំ​ទាញ​ឧទាហរណ៍​ករណី​សម្លាប់ ពី​មុន រក​ឃើញ​មាន ១៧​ករណី ឥឡូវ រក​ឃើញ​តែ​១២​ករណី​ទេ»

ចំណែកឯ​ប្រធាន​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា គឺ​លោក អ៊ូ វីរៈ ដែល​បាន​ឃ្លាំមើល​បរិយាកាស​នយោបាយ នៅ​អំឡុង​ពេល​យុទ្ធនាការ​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​នេះ​ដែរ មាន​ប្រសាសន៍​ថា បើ​ទោះ​បី​ជា​អំពើ​ហិង្សា​នយោបាយ មាន​ការថយចុះ​ក៏​ដោយ ក៏​ប៉ុន្តែ រូបភាព​ហិង្សា​នេះ អាច​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​លទ្ធផល​នៃ​ការបោះឆ្នោត​នា​ថ្ងៃ​២៧ កក្កដា ខាង​មុខ​នេះ ៖ «ជា​ទូទៅ​ស្ថានភាព​នៅ​មុន​ការបោះឆ្នោត ចំពោះ​ស្ថានភាព​នៃ​ការឃោសនា​មាន​ការរលូន​គ្រាន់​បើ​ជាង​ការបោះឆ្នោត​លើក​មុន ដូច្នេះ​នេះ​ជា​ចំណុច​មួយ​វិជ្ជមាន ។ យើង​ឃើញ​មាន​អំពើ​ហិង្សា​មួយ​ចំនួន ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ករណី​ភាគ​ច្រើន​យើង​មិន​អាច​សន្និដ្ឋាន​ថា​ទាក់ទង​នឹង​រឿង​នយោបាយ​ទាំងស្រុង ​ទេ ប៉ុន្តែ​ដោយសារ​មាន​អំពើ​ហិង្សា​ច្រើន ដូច្នេះ​ក៏​វា​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​ការភ័យ​ខ្លាច​ចំពោះ​គណបក្ស​ដែល​កំពុង​ប្រកួត​ ប្រជែង​នោះ​ដែរ»

ជាមួយ​គ្នា​នេះ លោក អ៊ូ វីរៈ បាន​ធ្វើការ​កត់​សម្គាល់​ថា ក្រៅពី​ការប្រើប្រាស់​គោល​នយោបាយ​ដែល​បាន​ចែង​នោះ គណបក្ស​នីមួយ​ៗ ក៏​បាន​ឆ្លៀត​យក​បញ្ហា​សង្គម និង​បញ្ហា​សន្តិសុខ​របស់​ជាតិ ដើម្បី​ជា​មូលដ្ឋាន​នៃ​ការទាក់ទាញ​រក​សំឡេង​ឆ្នោត​ផង​ដែរ ៖ «រឿង​ទាក់ទង ​នឹង​នយោបាយ ខ្ញុំ​គិត​ថា ករណី​ដូច​ជា ព្រះវិហារ គឺ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​កំពុង​តែ​យក​ចំណេញ​រឿង​នយោបាយ​នេះ ។ រឿង​ដី​ធ្លី នៅ​តែ​ជា​ជម្លោះ​មួយ​ដ៏​ក្ដៅ ហើយ​ករណី​រឿង​ដី​ធ្លី​នេះ គណបក្ស​ប្រឆាំង​ដែល​ប្រជែង​ជាមួយ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច គឺ​គាត់​តែងតែ​លើក​ឡើង​ជា​ច្រើន​ដង រឿង​ទំនិញ​ឡើង​ថ្លៃ​ក៏​គាត់​តែងតែ​លើក​ឡើង​ដែរ»

ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​គ្រោង​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត​ជាតិ​អាណត្តិ​ទី​៤ នៅថ្ងៃ​ទី​២៧ កក្កដា ខាង​មុខ​នេះ ដើម្បី​ជ្រើសរើស​តំណាងរាស្ត្រ​ចំនួន​១២៣​រូប ។

របាយការណ៍​ពី​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប.) បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ប្រជា​ពលរដ្ឋ ដែល​ចុះ​ឈ្មោះ​សម្រាប់​ការបោះឆ្នោត​ជាតិ​ឆ្នាំ​២០០៨​នេះ គឺ​មាន​ជាង ៨​លាន​នាក់ ។

អ្នកបោះឆ្នោត​ម្នាក់​នៅ​ឯ​ខេត្ត​ព្រៃវែង គឺ​លោកស្រី ម៉ាទីន មាន​ប្រសាសន៍​ថា ក្រោយពី​បាន​តាមដាន​ការឃោសនា​របស់​គណបក្ស​នានា​កន្លង​មក លោកស្រី​មាន​សំណួរ​ចំពោះ​ខ្លឹមសារ​នៃ​ការសន្យា ដែល​គណបក្ស​មួយ​ចំនួន​បាន​លើក​ឡើង ៖ «កន្លង​មក គឺ​គ្រាន់​តែ​និយាយ​ចោល ហើយ​ខ្លះ ក៏​និយាយ​ហួស​ពី​អ្វី​ដែល​ខ្លួន​ធ្វើ​បាន​ទៅ​ទៀត ។ ឧទាហរណ៍ ដូចជា​ថា បើ​គណបក្ស​ខ្ញុំ​ឈ្នះ​ឆ្នោត គេ​នឹង​ឲ្យ​គោ​ម្នាក់​១៣​ក្បាល ឲ្យ​ប្រាក់​និស្សិត​ខ្ចី​ម្នាក់​បាន ១០០០​ដុល្លារ ដូច្នេះ​វា​ហួស​នឹង​អ្វី​ដែល​យើង​ធ្វើ​បាន»

ទោះបី​ជា​យ៉ាងណា​ក៏​ដោយ លោកស្រី ម៉ាទីន បាន​អះអាង​ថា ការឃោសនា​កន្លង​មក​នេះ បាន​ជួយ​ឲ្យ​លោកស្រី​កាន់តែ​មាន​ភាព​ប្រាកដ​ក្នុង​ចិត្ត ក្នុង​ការជ្រើសរើស​យក​គណបក្ស​ដែល​លោកស្រី​នឹង​ត្រូវ​បោះឆ្នោត​ឲ្យ បើ​ទោះបី​ជា​លោកស្រី មិន​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ដឹង​ពី​ឈ្មោះ​គណបក្ស​នោះ​ក៏​ដោយ ៖ «ផ្លាស់ប្ដូរ ព្រោះ​កន្លង​មក ដូចជា​នៅ​ដដែល​ៗ ។ យោង​ទៅ​លើ​ខ្លឹមសារ​នៃ​ការឃោសនា​របស់​គេ គឺ​ខ្ញុំ​យល់​ច្បាស់​អំពី​អ្វី​ដែល​ត្រូវ និង​អ្វី​ដែល​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ»

ខណៈ​ដែល​មេបក្ស​មួយ​ចំនួន​ចូលរួម​ជា​បន្តបន្ទាប់ ជាមួយ​សមាជិក​បក្ស​របស់​ខ្លួន នៅក្នុង​ក្បួន​ឃោសនា​រក​សំឡេង​ឆ្នោត នៅតាម​ទីក្រុង​និង​ទី​ជនបទ​នោះ គេ​សង្កេត​ឃើញ​យ៉ាង​ហោច មាន​មេ​បក្ស​ចំនួន ៣​គណបក្ស ដែល​មិន​បាន​ចេញ​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​រក​សំឡេង​ឆ្នោត​និង​ចុះ​ជួយ​ម្ចាស់​ឆ្នោត​ ដោយ​ផ្ទាល់​នោះ​ឡើយ ។

តំណាង​គណបក្ស​គណបក្ស​ហង្ស​ដារ៉ា​ចលនា​ប្រជាធិបតេយ្យ បាន​ថ្លែង​ថា លោក ហង្ស ដារ៉ា ជា​ប្រធាន​គណបក្ស ដែល​មិន​បាន​ចូលរួម​ឃោសនា​នោះ គឺ​ដោយសារ​លោក​កំពុង​នៅ​សាង​ភ្នួស ។

ចំណែកឯ​សម្តេច​ក្រុមព្រះ នរោត្តម រណឫទ្ធិ ប្រធាន​គណបក្ស​នរោត្តម រណឫទ្ធិ ក៏​មិន​បាន​ចូលរួម​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ផង​ដែរ ដោយសារ​សម្តេច​ក្រុមព្រះ កំពុង​ភៀស​ព្រះកាយ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស ដោយសារ​តែ​មាន​រឿង​ក្តីក្តាំ​ជាមួយ​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ។

ចំណែក​ឯ​ប្រធាន​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា និង​បេក្ខជន​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា គឺ​លោក ហ៊ុន សែន ក៏​បាន​ប្រកាស​នៅមុន​ការឃោសនា​បោះឆ្នោត​នោះ​ថា លោក​មិន​ចេញ​ឃោសនា​នោះ​ឡើយ ។

ពលរដ្ឋ​មួយ​រូប​នៅឯ​ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី គឺ​លោក សុខ ខេង មាន​ប្រសាសន៍​ថា បើ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ លោក​បាន​កំណត់​ក្នុង​ចិត្ត​ជាមុន​រួច​ហើយ ចំពោះ​គណបក្ស​ដែល​លោក​នឹង​បោះឆ្នោត​ឲ្យ​នោះ ៖ «សំខាន់​ណាស់​ក្នុង​ សន្លឹក​ឆ្នោត​របស់​យើង​មួយ​សន្លឹក ដូច្នេះ​ការសម្រេច​របស់​ខ្ញុំ គឺ​ខ្ញុំ​បាន​គិតគូរ​រួច​ទៅ​ហើយ​ថា ខ្ញុំ​នឹង​បោះ​ឲ្យ​គណបក្ស​ណា»

សូម​ជម្រាប​ថា នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​មាន​ការិយាល័យ​បោះឆ្នោត​សរុប​ជាង ១​ម៉ឺន ៥​ពាន់​ការិយាល័យ ។ ស្ថានទូត​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​គ្រោង​បញ្ជូន​មន្ត្រី​ស្ថានទូត​ចំនួន ៨០​នាក់​ចូលរួម​ជា​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍ ។ សហគមន៍​អឺរ៉ុប​គ្រោង​បញ្ជូន​អ្នក​សង្កេតការណ៍​របស់​ខ្លួន ចំនួន ១៣០​នាក់ ។

ចំណែក​ឯ​ប្រទេស​ជប៉ុន ដែល​បាន​ផ្តល់​ថវិកា​ជិត ៣​លាន​ដុល្លារ ជួយ​ដល់​ការរៀបចំ​ដំណើរការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​អាណត្តិ​ទី​៤​នេះ ក៏​បាន​ដាក់​អ្នក​អង្កេតការណ៍​របស់​ខ្លួន​ចំនួន​២៣​នាក់​ផង​ដែរ ។

ជាមួយ​គ្នា​នេះ អង្គការ​និកហ្វិច នឹង​មាន​អ្នកសង្កេតការណ៍​ជាតិ​ទូទៅ​ចំនួន ៧​ពាន់​នាក់ និង​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​ជា​ជន​បរទេស​ចំនួន ៨០​នាក់ ។ ចំណែកឯ​អង្គការ ខុមហ្វ្រែល នឹង​មាន​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​ជាតិ ជាង​១​ម៉ឺន​នាក់ និង​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​ជា​ជន​បរទេស​ចំនួន​ជាង ១០០​នាក់ ៕

ស្ដាប់សំឡេង

កម្ពុជា​និង​សៀមយល់ព្រម​ជួប​ចរចា​គ្នា​ម្ដង​ទៀត​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ


2008-07-24

រដ្ឋាភិបាល ​កម្ពុជា​និង​ថៃ​បាន​យល់ព្រម​ឲ្យ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការ​បរទេស​នៃ​ប្រទេស​ ទាំង​ពីរ​ជួប​គ្នា​ម្តង​ទៀត ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ជម្លោះ​តានតឹង​ផ្នែក​យោធា​នៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​ ព្រះវិហារ​ខ្មែរ ។

RFA Photo/Keo Nimol

ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ខ្មែរ នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ​ដងរែក​ នៃ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ។

មន្ត្រី​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​លោក​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ ព័ត៌មាន ខៀវ កាញារីទ្ធ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​បញ្ជាក់​ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ​បន្ទាប់ពី​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​ ប្រទេស​ទាំង​២ បាន​ពិភាក្សា​ជាមួយ​គ្នា​តាម​ទូរស័ព្ទ កាលពី​រសៀល​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​កន្លង​មក​នេះ ។

លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ទាំង​ពីរ ​ជួប​គ្នា គឺ​យើង​ឈាន​បាន​អ៊ីចេះ ទី១ យើង​បាន​សម្រេច​ផ្អាក ខ្ញុំ​និយាយ​ពាក្យ​ផ្អាក ព្រោះ​ឥឡូវ​ថៃ​គាត់​និយាយ​ថា​យើង​ដក​ពាក្យ​បណ្ដឹង មិនមែន​ទេ​យើង​ផ្អាក​ពាក្យ​បណ្ដឹង​របស់​យើង​ទៅ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ហ្នឹង​ សិន ។ ទន្ទឹម​នឹង​ហ្នឹង​យើង​សម្រេច​ជំរុញ​ការចរចា​ឡើង​ទៅ​ថ្នាក់​រដ្ឋមន្ត្រី​ការ​ បរទេស​ដែល​យើង​នឹង​ធ្វើ​នៅ​ថ្ងៃ​២៨ (ខែកក្កដា) នៅ​ទីក្រុង​សៀមរាប»

កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ឲ្យ​មាន​ការជួប​រវាង​មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​ខ្មែរ​និង​ថៃ​សា ​ជា​ថ្មី គឺ​នៅ​បន្ទាប់ពី​ជំនួប​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​ទូទៅ​កម្ពុជា​ថៃ បាន​ទទួល​បរាជ័យ​កាលពី​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​ដើម​សប្តាហ៍​នេះ ។

ការចរចា​កាលពី​ដើម​សប្តាហ៍​នេះ​បាន​ជាប់គាំង​នៅ​ត្រង់​ចំណុច​មួយ​ដែល​ថៃ​ ស្នើ​ឲ្យ​សើរើ​ខ្សែ​បន្ទាត់​ព្រំដែន​ខ្មែរ​ថៃ​សា​ឡើង​វិញ ប៉ុន្តែ​ការសើរើ​នោះ​មិន​បាន​ផ្អែក​តាម​សន្ធិសញ្ញា​ព្រំដែន​ខ្មែរ​សៀម ឆ្នាំ​១៩០៤ និង​ឆ្នាំ​១៩០៧ ដែល​អន្តរជាតិ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​នោះ​ឡើយ ។

ក្រោយ​ពី​បរាជ័យ​នោះ​មក​មន្ត្រី​ខ្មែរ​ក៏​បាន​អំពាវនាវ​សូម​ឲ្យ​មាន​ កិច្ច​ជួយ​អន្តរាគមន៍​ពី​ប្រទេស​ក្នុង​សមាគម​ប្រជាជាតិ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ហៅ​កាត់​ថា​អាស៊ាន ចំពោះ​ជម្លោះ​ទឹក​ដី​ជាមួយ​នឹង​ប្រទេស​ថៃ ប៉ុន្តែ​ថៃ​បាន​ជំទាស់​ហើយ​បាន​ស្នើ​ចង់​ជជែក​ដោះស្រាយ​តែ​រវាង​ទ្វេភាគី​ កម្ពុជា​ថៃ​តែប៉ុណ្ណោះ ។

នៅ​ជាមួយនឹង​ការព្យាយាម​ខ្ទាស់​ពី​ថៃ​នោះ​ទៀត កម្ពុជា​ក៏​បាន​ប្រឹង​រក​វិធានការ​ផ្លូវ​ច្បាប់​មួយ​ទៀត ។ ក្រសួង​ការ​បរទេស​កម្ពុជា​ក៏​សម្រេចចិត្ត​ស្នើ​រក​កិច្ចប្រជុំ​បន្ទាន់​របស់ ​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ដើម្បី​ស្វែងរក​ដំណោះស្រាយ​ សមស្រប ។

នៅ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​នេះ​ដែរ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការ​បរទេស​អាមេរិក លោកស្រី Condoleezza Rice ដែល​កំពុង​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​ការងារ​ក្នុង​ប្រទេស​សិង្ហបុរី បាន​ថ្លែង​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ចំពោះ​សភាពការណ៍​កម្ពុជា ។

លោកស្រី​បាន​ថ្លែង​យ៉ាង​នេះ​ថា ៖ «វា​ជា​រឿង​ដែល​ត្រូវ​ពិភាក្សា​ហើយ​ យើង​មាន​ការព្រួយ​បារម្ភ​ចំពោះ​បញ្ហា​ជម្លោះ​នេះ ។ វា​គួរតែ​មាន​ផ្លូវ​ដែល​ត្រូវ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ជម្លោះ​ហ្នឹង​ដោយ​សន្តិវិធី ។ យើង​នឹង​បន្ត​ពិគ្រោះ​ជាមួយនឹង​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់ ហើយ​យើង​នឹង​លើក​យក​ទស្សនៈ​របស់​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់​ជា​គោល​ដើម្បី​វាយតម្លៃ ​ស្ថានការណ៍​នៃ​ជម្លោះ​នោះ»

មន្ត្រី​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​កម្ពុជា​បាន​ជូន​ដំណឹង​ទៅ​មន្ត្រី​ស្ថាន​បេសកកម្ម​ ខ្មែរ​ប្រចាំ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ (អ.ស.ប.) ក្នុង​បុរី​ញូវយ៉ក ឲ្យ​ធ្វើការ​ផ្អាក​ការប្តឹង​ទៅ​កាន់​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អ.ស.ប.​សិន ដើម្បី​រង់ចាំ​មើល​លទ្ធផល​នៃ​ការចរចា​ថ្ងៃ​ទី​២៨ កក្កដា​ខាង​មុខ​នេះ ៕

ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អ.ស.ប.​អាច​នឹង​ប្រជុំ​ពី​បញ្ហា​ជម្លោះ​ខ្មែរ​សៀម​នៅ​សប្ដាហ៍​ក្រោយ


2008-07-24

ក្រុមប្រឹក្សា ​សន្តិសុខ​នៃ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ (អ.ស.ប.) គ្រោង​រៀបចំ​កិច្ចប្រជុំ​ពិសេស​ស្តីពី​បញ្ហា​ជម្លោះ​ព្រំដែន​រវាង​ខ្មែរ​និង ​ថៃ ដែល​ថា​នឹង​ធ្វើ​នៅ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​នេះ​នោះ បើ​តាម​ប្រភព​ព័ត៌មាន​ចុងក្រោយ​របស់​ទីភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន Reuters នឹង​អាច​ធ្វើ​នៅ​សប្តាហ៍​ក្រោយ ។

Photo: wikipedia.org

និមិត្ត​សញ្ញា​នៃ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ (អ.ស.ប.)។

ប្រភព​ដដែល​បាន​ស្រង់​ប្រសាសន៍​របស់​មន្ត្រី​ការទូត​មួយចំនួន​ឲ្យ​ដឹង​ថា គេ​នៅ​មិន​ទាន់​បាន​ដឹង​អំពី​របៀបវារៈ​នៃ​កិច្ច​ពិភាក្សា​នេះ​នៅ​ឡើយ​ទេ ហើយ​ក៏​នៅ​មិន​ទាន់​ដឹង​ច្បាស់​ថា តើ​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អ.ស.ប.​អាច​មាន​ដំណោះស្រាយ​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច​ខ្លះ ចំពោះ​ស្ថានភាព​ប្រឈមមុខ​ផ្នែក​យោធា​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​នេះ ?

សូម​ជម្រាប​ជូន​ថា​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​កាលពី​ថ្ងៃ​អង្គារ ទី​២២ កក្កដា នៅ​ទីក្រុង​សិង្ហបុរី​កន្លង​មក​ថ្មីៗ​នេះ រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការ​បរទេស​ទាំង​១០​នៃ​សមាគម​អាស៊ាន ពុំ​បាន​ឯកភាព​គ្នា​ថា​តើ​សមាគម​អាស៊ាន​គួរ​លូក​ដៃ​ចូលរួម​ក្នុង​បញ្ហា​ ទំនាស់​ព្រំដែន​រវាង​ខ្មែរ​និង​ថៃ​នោះ​ឬ​ទេ ៕

សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​អធិប្បាយ​អំពី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ (ភាគ​៤)


2008-07-24

លោក ​សាស្រ្តាចារ្យ ឃិន សុខ បង្រៀន​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ខ្មែរ ថៃ លាវ និង​ភូមា មាន​ប្រសាសន៍​ថា ព្រះអង្គម្ចាស់ ឥន្រ្ទាយុទ្ធ ដែល​ជា​ព្រះរាជ​បុត្រា​នៃ​ព្រះបាទ​ជយវរ្ម័ន​ទី​២ ក្នុង​រជ្ជកាល​នៅ​ពាក់​កណ្តាល​ទី​១ នៃ​សតវត្សរ៍​ទី​៩ ជា​អ្នកនាំ​យក​លិង្គ​អាទិទេព ស្រីសិខៈ រិស្វារៈ ទៅ​ដាក់​ប្រតិស្ឋ​នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ​ព្រះវិហារ ។

RFA Photo/Keo Nimol

ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​របស់​ខ្មែរ​នៅ​លើ​ភ្នំ​ដងរែក​នៃ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ។

ក្រុម​អ្នកប្រវត្តិ​វិទូ​គិត​ថា តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នា​កាលណោះ ពុំ​ដូច​សព្វថ្ងៃ​នេះ​ទេ គឺ​ថា អាស្រម​អាច​សង់​ឡើង​អំពី​ឈើ ដែល​ជា​ទីស្នាក់នៅ​របស់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ឆ្មាំ និង​អ្នក​បម្រើ ដែល​នៅ​ថែ​រក្សា គោរព​បូជា លិង្គ​អាទិទេព​នៅ​ទីនោះ ។

នៅក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ដែល​នៅ​បម្រើ​លិង្គ​ព្រះអាទិទេព ស្រីសិខៈ រិ ស្វារៈ កាលណោះ​មាន​បុរស​ម្នាក់​ឈ្មោះ ស្រីសុកៈរាមា ជា​មនុស្ស​សំខាន់ ។

លោក​សាស្រ្តាចារ្យ ឃិន សុខ រំឭក​សង្ខេប​នូវ​ប្រវត្តិ​របស់ ស្រីសុកៈរាមា ដែល​ទាក់ទិន​នឹង​សំណង់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ៖ «ស្រីសុកៈរាមា ​នេះ គឺ​ក្រុមគ្រួសារ​របស់​គាត់ ជា​អ្នករក្សា​ទុក​ឯកសារ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ខ្មែរ តាំងពី​ព្រះរាជា​កម្ពុ រឿងរ៉ាវ​ទាក់ទង​នឹង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ កិច្ចការ​រាជការ និង​រឿង​ស្នាព្រះហស្ត​ផ្សេង​ៗ តាំងពី​សម័យ​មុន​អង្គរ​គឺ​ព្រះបាទ​ស្រីប្បវរ័្មន រហូត​មក​ដល់​ព្រះបាទ ស្រី សុរិយវរ័្មន​នេះ មាន​ទាំងអស់ គេ​សរសេរ​ទុក ខ្ញុំ​មើល​នៅ​ស្លឹក​ហ្នឹង គឺ​ស្លឹករឹត​ហើយ ។ ទុក​នៅ​នឹង​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ផង និង​ទុក​នៅ​នឹង​ប្រាសាទ​មួយ​ទៀត ដែល​សព្វថ្ងៃ​នេះ នៅ​នឹង​ប្រាសាទ​ខាង​ជើង​ភ្នំ​ដងរែក ។ គេ​យក​គាត់​មក​និយាយ​នេះ គឺ​គាត់​ជា​អ្នកគោរព​ត្រឹមត្រូវ ជួយ​ធ្វើការ​បោស​សំអាត រៀបចំ​គោរព ស្រី សិខារិស្វារៈ ។ ព្រះបាទ​សុរិយវរ្ម័ន​ទី​១ លោក​ជា​អ្នកកាន់​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ថេរវាទ ។ លោក​នៅតែ​គោរព​ព្រះឥសូរ ព្រោះ​នៅក្នុង​សិលាចារឹក​នេះ​ឯង គេ​បាន​និយាយ​ថា ដើម្បី​កំណត់​ព្រំប្រទល់​អំណាច​របស់​លោក​បណ្តោះ​អាសន្ន លោក​ឲ្យ​គេ​ធ្វើ​លិង្គ​៤ ដែល​លិង្គ​នីមួយ​ៗ​ឈ្មោះ​ដដែល​គឺ សុរិយ វ៉ារមិស្វារៈ គឺ​ឥសូរ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ហៅ​ថា សុរិយវរ្ម័ន​នេះ​ឯង ។ លិង្គ​៤​នេះ​យក​ទៅ​ទុក នៅក្នុង​ខេត្ត​បាត់ដំបង គឺ​វត្ត​ឯក គឺ​ឈ្មោះ​ថា ជ័យក្សេត្រ នៅ​ព្រំប្រទល់​ខាងលិច ។  នៅ​ព្រំប្រទល់​ខាងជើង គឺ​យក​លិង្គ​មួយ ផ្សេង​ទៀត​ដែល​ព្រះនាម​ដដែល​នោះ យក​មក​ទុក​នៅ​ព្រះវិហារ កំណត់​បណ្តោះ​អាសន្ន​ព្រំប្រទល់​អំណាច​របស់​លោក​នៅផ្នែ​ខាង​ជើង ។ មាន​មួយ​ទៀត​យក​ទៅ​ទុក​នៅ​លើ​ភ្នំ សូរិយាទ្រិ គឺ​ភ្នំ​ព្រះឥសូរ ភ្នំ​ឥសូរ​យើង​នៅ​ខេត្ត​តាកែវ​សព្វថ្ងៃ​នេះ ហ្នឹង​គឺ​ផ្នែក​ទិស​ខាង​ត្បូង ។ ហើយ​មាន​មួយ​ទៀត លិង្គ​ឈ្មោះ​ដដែល​ហ្នឹង គឺ​ទុក​នៅ​ឥសាន តិរថៈ ប្រហែល​ជា​នៅតាម​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ ប្រហែល​ជា​នៅ​ខាង​ក្រចេះ​ស្ទឹងត្រែង ។ លិង្គ​ទាំងបួន​នេះ គេ​យក​ទៅ​ប្រតិស្ឋ​នៅ​ទិស​ទាំងបួន​ហ្នឹង នៅ​នឹង​គ.ស. ១០១៨ ។ នេះ​គឺ​ជា​អ្វី​ដែល​ព្រះបាទ សុរិយវរ្ម័ន​ទី​១ លោក​បាន​ធ្វើ​សម្រាប់​ប្រាសាទ​ភ្នំ​ព្រះវិហារ»

ក្រុម​អ្នក​សិក្សា​ខាង​ផ្នែក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​និង​ប្រាសាទ បាន​រក​ឃើញ​បន្ថែម​ថា ក្រៅពី​ស្ថាបនា​លិង្គ​ព្រះ​អាទិទេព​នោះ ព្រះបាទ​សុរិយវរ្ម័ន​ទី​១ លោក​បាន​ចំណាយ​ទ្រព្យ​សម្បតិ្ត ដើម្បី​បន្ត​ការកសាង​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ។

ការសាងសង់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ មាន​បី​ដំណាក់កាល​ធំ​ៗ ដែល​ក្រុម​អ្នក​ប្រវត្តិ​វិទូ​គិត​សង្ស័យ​ថា កាលពី​ជំនាន់​ព្រះអង្គម្ចាស់ ឥន្រ្ទាយុទ្ធ គឺ​អាស្រម​ប្រហែល​ធ្វើ​អំពី​ឈើ តែ​មក​ដល់​រជ្ជកាល ព្រះបាទ សុរិយ​វរ្ម័ន​ទី​១ គឺ​គេ​ឈូស​ភ្នំ​យក​ថ្ម​ភ្នំ ធ្វើ​ជា​កាំជណ្តើរ​ធ្វើ​ផ្លូវ​ឡើង​ទៅ​លើ​ភ្នំ​និង​យក​ថ្ម​ភ្នំ ទៅ​កសាង​ជា​ទីតាំង​ប្រាសាទ​ផ្សេង​ៗ នៅក្នុង​ដែន​ដី​នៃ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ។ បន្ទាប់មក គឺ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ សុរិយវរ្ម័ន​ទី​២ ពេល​នោះ​ហើយ​ដែល​គេ​គិត​ថា ប្រាសាទ​ភ្នំ​ព្រះវិហារ គឺ​បាន​ស្ថាបនា​ឲ្យ​កាន់តែ​ល្អ​ឡើង នៅពាក់​កណ្តាល​សតវត្សរ៍​ទី​១២ ។ ព្រះបាទ សុរិយវរ្ម័ន​ទី​២ នោះ​ហើយ ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​សាង​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត ដែល​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ខេត្ត​សៀមរាប សព្វថ្ងៃ​នេះ ។

លោក​សាស្រ្តាចារ្យ ឃិន សុខ មាន​ប្រសាសន៍​រំឭក​បន្ថែម​អំពី​មនុស្ស​សំខាន់​ម្នាក់​ទៀត ដែល​មាន​ប្រវត្តិ​ទាក់ទង​នឹង​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នោះ​ដែរ ៖ «សិលាចារឹក​ នៅ​នឹង​ភ្នំ​សន្តក កា​លេខ ១៩៤ នៅភ្នំ​ព្រះវិហារ​នេះ កា​លេខ ៣៨៣ និយាយ​ច្រើន​ណាស់ តែ​អំពី​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់ ឈ្មោះ ទិវាក ឬ ទិវាការៈ ។  ហេតុអ្វី ព្រាហ្មណ៍​នេះ បម្រើ​ស្តេច​ខ្មែរ​តាំងតែ​ពី​នៅ​វ័យ​ក្មេង តាំងតែ​ពី​ជំនាន់​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ ឧទ័យៈទិត្យ​វរ័្មន ទី​២ ដែល​លោក​កសាង​ប្រាសាទ បាពួន  ហើយ​រហូតមក​ដល់​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ សុរិយវរ្ម័ន​ទី​២ ។ លោក​បាន​ទទួល​ងារ​ធំ​ជាង​គេ​បំផុត ក្នុង​ចំណោម​ព្រាហ្មណ៍​ជា​ទីប្រឹក្សា​ផ្ទាល់​របស់​ព្រះបាទ សុរិយវរ្ម័ន​ទី​២  ហើយ​ លោក​តែងតាំង​ជា​ព្រាហ្មណ៍​ធំ សម្រាប់​ធ្វើរាជាភិសេក​ទាំងអស់​ស្តេច​ទាំង​ប៉ុន្មាន ។ សេចក្តី​សំខាន់​នៃ​សិលា​ចារឹក​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ព្រះវិហារ គឺ​លោក​ជា​អ្នក​ចាត់ចែង​ត​បញ្ជា​ពី​ព្រះបាទ សុរិយវរ្ម័ន​ទី​២ មក ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​សម្រាប់​ប្រាសាទ​ទាំងអស់ នៅក្នុង​ស្រុក​ខ្មែរ​ហ្នឹង គឺ​លោក​ចាត់​ចែង ។ ដូច្នេះ​ចំពោះ​ប្រាសាទ​ភ្នំ​ព្រះវិហារ​នេះ ដែល​មាន​អាទិទេព ស្រីសិខៈ រិស្វារៈ ហ្នឹង ព្រាហ្មណ៍ ឈ្មោះ ទិវាការៈ លោក​មាន​កិច្ចការ​សម្រាប់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ»

ស្ដាប់សំឡេង

សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​អធិប្បាយ​អំពី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ (ភាគ​៣)


2008-07-23

ប្រាសាទ ​ព្រះវិហារ​ត្រូវ​បាន​ស្ថាបនា​ឡើង​ពី​ថ្ម​ភ្នំ ដោយ​ព្រះបាទ សុរិយ​វរ្ម័ន​ទី១ នៅ​ពាក់​កណ្តាល​ទីមួយ​នៃ​សតវត្សរ៍​ទី​១១ នៅ​ក្នុង​ដែនដី​ស្រុក​ខ្មែរ ដែល​កាលណោះ​នៅ​ពុំទាន់​មាន​ប្រទេស​ថៃ នៅ​ឡើយ​ទេ ។

RFA Photo/Keo Nimol

ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ខ្មែរ នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ​ដងរែក​ នៃ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ។

លោក​សាស្រ្តាចារ្យ ឃិន សុខ បង្រៀន​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ខ្មែរ ថៃ លាវ និង​ភូមា មាន​ប្រសាសន៍​ថា ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​សង់​ឡើង​ដោយ​បែរមុខ​ទៅ​ទិស​ខាងជើង មាន​ជណ្តើរ​ឡើង​ដែល​មាន​ចម្ងាយ​ទាំង​អស់ ៨០៤​ម៉ែត្រ ។  ដើម្បី​ឡើង​ទៅដល់​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​សំខាន់ ដែល​នៅលើ​កំពូលភ្នំ​ខ្ពស់​ជាង​គេ​នោះ គេ​ត្រូវ​ឆ្លងកាត់​ខ្លោង​ទ្វារ​៥ ។

ទីតាំង​ដែល​ធ្វើ​ប្រាសាទ​នៅលើ​កំពូល​ភ្នំ​ខ្ពស់​ជាង​គេ មាន​កម្ពស់ ៥២៥​ម៉ែត្រ ។ តួ​ប្រាសាទ​សំខាន់​នោះ​មាន​ទំហំ ៣៥​ម៉ែត្រ​គុណ​នឹង ៤៥​ម៉ែត្រ ដែល​គេ​គិត​សង្ស័យ​ថា ជា​កន្លែង​រក្សា​ទុក​លិង្គ​អាទិទេព ឈ្មោះ ស្រីសិខៈ រិស្វារៈ ។

ព្រះអង្គម្ចាស់ ឥន្រ្ទាយុទ្ធ  ដែល​ជា​ព្រះរាជ​បុត្រា​នៃ​ព្រះបាទ ជយវរ័ន្ម​ទី​២ ក្នុង​រជ្ជកាល​នៅ​ពាក់​កណ្តាល​ទី​១ នៃ​សតវត្សរ៍​ទី​៩ ជា​អ្នកនាំ​យក​លិង្គ​អាទិទេព​នោះ ទៅ​ដាក់​ទៅ​ប្រតិស្ឋ​នៅលើ​កំពូល​ភ្នំ​ខ្ពស់​ជាង​គេ​នោះ​ឯង ។ លោក​សាស្រ្តាចារ្យ ឃិន សុខ មាន​ប្រសាសន៍​បន្ត អំពី​ជីវប្រវត្តិ​សង្ខេប​របស់​ព្រះអង្គម្ចាស់ ឥន្រ្ទាយុទ្ធ ៖ «ព្រះអង្គម្ចាស់ ឥន្រ្ទាយុទ្ធ  ដល់​ពេល​ដែល​លោក​ចាស់​ទៅ លោក​ទៅ​រៀន​ធម៌ តាំង​សីល​នៅ​លិង្គ​បូ ៗ គឺ​ជា​វត្ត​ភូ នៅខាង​ត្បូង​ស្រុក​លាវ សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។ រួច​ហើយ លោក​បាន​កសាង​លិង្គ​មួយ យក​ថ្ម​នោះជា​បំណែក​នៃ​លិង្គ​ធំ​មួយ ។ លិង្គ​នោះ​ឈ្មោះ​ថា ស្រីសិខៈ រិ ស្វារៈ  លោក​យក​លិង្គ​នេះ​មក​ទុក​នៅ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ។  ឈ្មោះ លិង្គ ស្រីសិខៈ រិស្វារៈ​នេះ ពេល​ក្រោយ​ឆ្នាំ​ក្រោយ មក​ទៀត គេ​តែងតែ​ហៅ​សម្រាប់​ឈ្មោះ​លិង្គ​ផង និង​ឈ្មោះ​ទី​ប្រាសាទ​វិហារ​នេះ​ផង  ដូច្នេះ​អ្នក​ដែល​មក​ប្រតិស្ឋស្ថាន  ស្រីសិខៈ រិស្វារៈ ថ្ម​ហ្នឹង​គឺ​ជា​បំណែក​មួយ ដែល​នៅ​នឹង​លិង្គបូ នោះ នៅ​វត្តភូ​នោះ គឺ​យក​មក​ទុក​នៅ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នោះ  គឺ​ព្រះអង្គម្ចាស់ ឥន្រ្ទាយុទ្ធ ។  ពេល​នោះ អ្នក​ប្រាជ្ញ​ដែល​សិក្សា​ពី​សិលាចារឹក និង​អំពី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នោះ គេ​សន្មត់​ថា ទីនោះ​ប្រហែល​ជា​ទីតាំង​ទាំង​ប៉ុន្មាន គឺ​មិនមែន​ដូច​សព្វថ្ងៃ​នេះ​ទេ ។  មាន​តែ​អាស្រម​ធ្វើ​អំពី​ឈើ ពីព្រោះ​ជា​ទីកន្លែង​សម្រាប់​ស្នាក់នៅ​នៃ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ដែល​មាន​ភារៈ​ទទួល​គោរព​ថែរក្សា​លិង្គ ស្រីសិខៈ រិស្វារៈ នេះឯង»

បើតាម​អត្ថបទ​សិលាចារឹក នៅឯ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ កា​លេខ ៣៨១ ដែល​សរសេរ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ផង​និង​សំស្រ្កឹត​ផង បាន​ឲ្យ​ដឹង​បន្ថែម​ថា មាន​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​ឈ្មោះ តៈបៈស្វិន្រ្ទ​បណ្ឌិត ជា​មនុស្ស​សំខាន់​ដែល​ទាក់ទិន​នឹង​ប្រវតិ្ត​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ។ តៈបៈស្វិន្រ្ទៈ​បណ្ឌិត មាន​អាស្រម​មួយ នៅ​នឹង​ដែនដី​នៃ​ទីតាំង​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នោះ ។ នៅ​រវាង​ឆ្នាំ​១០២៤  គឺ​លោក​បាន​ទទួល​អង្រឹង​ស្នែង​មាស និង​វត្ថុ​ដ៏​មាន​តម្លៃ​ដទៃ​ទៀត​ជាច្រើន ពី​ព្រះបាទ​សុរិយ​វរ្ម័ន​ទី​១ ព្រោះតែ​ព្រះអង្គ​ដឹងគុណ​ដល់​លោក តៈបៈស្វិន្រ្ទៈបណ្ឌិត ដែល​បាន​ថែ​រក្សា​លិង្គ​ព្រះអាទិទេព ស្រីសិខៈរិស្វារៈ ។ លោក​សាស្រ្តាចារ្យ ឃិន សុខ បញ្ជាក់​បន្ថែម​អំពី​ព្រះបាទ សុរិយវរ្ម័ន​ទី​១ ដែល​មាន​ជំនឿ​ខ្លាំង​ចំពោះ​លិង្គ​ព្រះអាទិទេព​នោះ ។

លោក​សាស្ត្រាចារ្យ ឃិន សុខ មាន​ប្រសាសន៍​បន្ត​ដូច្នេះ​ថា ៖ «ព្រះបាទ សុរិយ​វរ្ម័ន​ទី​១ លោក​ជឿ​ខ្លាំង​ណាស់  នេះ​បើ​តាម​សិលាចារឹក ។ លោក​ជឿ​ថា លិង្គ​ដែល​មាន​ព្រះនាម ស្រីសិខៈ រិស្វារៈ ដែល​ធ្វើ​រួច​ហើយ​ពី​វត្តភូ យក​មក​ទុក​នៅ​នឹង​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ លិង្គ​នេះ​ឯង តែងតែ​សម្តែង​មហិទ្ធិឫទ្ធិ បដិហារ​ឲ្យ​លោក​ឃើញ ។ លោក​គ្មាន​ពេល​នឹង​ទៅ​ធ្វើ​ពិធី​គោរព​បូជា​ដល់​លិង្គ​ហ្នឹង  មាន​តែ តៈបៈស្វិន្រ្ទៈបណ្ឌិត នោះ​ទេ  គាត់​ធ្វើ ហើយ​លោក​សុំ​ឲ្យ​ខំ​ធ្វើ​នោះ​ត​ទៅ​ទៀត ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​បុណ្យ​បាន​ផល​ហ្នឹង​ដល់​លោក​និង​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ សេចក្តី​ក្នុង​សិលាចារឹក​នោះ បញ្ជាក់​ហើយ​បញ្ជាក់​ទៀត  ព្រះអង្គម្ចាស់​ខំ​ធ្វើ​ខ្លាំង​ណាស់ ខ្ញុំ​សូម​បញ្ជាក់​ថា អ្នក​ដែល​នៅ​បម្រើ​នៅក្នុង​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ នៅដើម​សតវត្សរ៍​ទី​១ នៃ​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះបាទ សុរិយ​វរ្ម័ន​ទី​១ មាន​មនុស្ស​ច្រើន​ណាស់ មិនមែន​មាន​តែ​ព្រាហ្មណ៍​ទេ  មាន​អ្នក​ខ្លះ ជា​ពល ជា​អ្នកស្រុក​នៃ​ភូមិ​ដែល​នៅ​ជិត​ៗ​ហ្នឹង គេ​មាន​ឈ្មោះ​ភូមិ​គេ ប៉ុន្តែ​ភូមិ​ខ្លះ​យើង​អត់​ដឹង​ថា ទីតាំង​នៅ​ត្រង់​ណា តែ​នៅ​នឹង​ជើង​ភ្នំ អាច​ឡើង​មក​នៅ​លើ​ភ្នំ​ទៀត សុទ្ធតែ​ជា​អ្នក​នៅ​គោរព នៅ​បូជា អ្នក​ដែល​ជួយ​ធ្វើ​នេះ​ធ្វើ​នោះ ដើម្បី​ថែ​រក្សា ។ អ៊ីចឹង ព្រះបាទ សុរិយ​វរ្ម័ន​ទី​១ លោក​សុំ​ឲ្យ​យក​អ្នក​ទាំង​អស់​គ្នា​នេះ ចូល​មក​ស្បថ​ធ្វើ​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ ។ មិនមែន​គ្រាន់​ជា​អ្នក​បម្រើ យើង​ធ្វើ​តាម​ចិត្ត អត់​ទេ ។ សម្បថ​នោះ​មាន​អី​ខ្លះ​ទៅ? គឺ​ថា សម្បថ​នោះ​មាន បើ​អ្នក​ឯង​ស្បថ​ថា យាម​ប្រាសាទ គឺ​ប្រាកដ​ជា​យាម​ប្រាសាទ ។ បើ​អ្នក​ឯង​ថែ​ទាំ​ប្រាសាទ ប្រាកដ​ជា​ថែទាំ​ប្រាសាទ ។ ហើយ​លោក​បញ្ជាក់​ថា បើ​អ្នកឯង​ជា​អ្នកថែទាំ​ប្រាសាទ អ្នកឯង​ជា​អ្នក​ការពារ អ្នក​នៅ​បម្រើ​ទាំងអស់​ហ្នឹង សូម្បី​តែ​នៅក្នុង​ប្រាសាទ ក៏​ត្រូវ​ការរពារ អ្នក​អស់​ហ្នឹង សូម្បី​តែ​គេ​ទៅ​ធ្វើការ​នៅ​ក្រៅ​ប្រាសាទ ឧទាហរណ៍​ដូចជា​ទៅ​ធ្វើ​ស្រែ ឃ្វាល​គោ ដែល​នៅ​ក្រៅ​រង្វង់​ប្រាសាទ អ្នកឯង​ក៏​ត្រូវ​ការពារ​គេ​នោះ​ដែរ ។ ហើយ​លោក​ឲ្យ​ការពារ​កុំ​ឲ្យ​មាន​ពួក​បះបោរ មក​ធ្វើ​បាប​អ្នកស្រុក​អស់​នោះ ។ ដូច្នេះ​សម្បថ​នេះ​មិន​ដូច​សម្បថ​ដែល​ពួកអ្នក​រាជការ គេ​ហៅ​តម្រួត​លោក​ឲ្យ​ធ្វើ​ស្បថ​ចំពោះ​លោក ដែល​គេ​ចារ​នៅ​លើ​ខ្លោង​ទ្វារ​ប្រាសាទ​វិមាន​អាកាស នៅ​អង្គរ​នោះ​មិន​ដូចគ្នា​ទេ ។ នេះ​គឺ​យើង​ស្បថ យើង​សម្រេច​ថា យើង​នៅ​បម្រើ​អាទិទេព សិខៈ រិស្វារៈ នៅ​នឹង​ភ្នំ​ព្រះវិហារ​នេះ»

លោក​សាស្រ្តាចារ្យ ឃិន សុខ បញ្ជាក់​ថា អត្ថបទ​សិលាចារឹក នៅឯ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ កា​លេខ ៣៨១ នោះ ត្រូវ​បាន​សរសេរ​ឡើង​កាលពី​ឆ្នាំ​១០៣៧ ៕

ស្ដាប់សំឡេង

កងទ័ព​ខ្មែរ​និង​សៀម​ជីក​លេណដ្ឋាន​រៀងៗ​ខ្លួន​នៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ


2008-07-23

មន្រ្តី ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ថ្លែង​ថា ស្ថានការណ៍​យោធា​នៅ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​បាន​ឈាន​ដល់​ការជីក​លេណដ្ឋាន​ រៀងៗខ្លួន​រវាង​កងទ័ព​កម្ពុជា​និង​ថៃ ប៉ុន្តែ​មិន​មាន​សញ្ញា​នៃ​ការវាយ​ប្រយុទ្ធ​កើតឡើង​នៅ​ឡើយ​ទេ ។

AFP Photo

ទាហាន​ខ្មែរ​ដើរ​នៅ​ក្នុង​បរិវេណ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ នៅ​លើ​ភ្នំ​ដងរែក នៃ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ នា​ថ្ងៃ​២១ កក្កដា ២០០៨ ។

លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ទីស្តីការ​គណៈរដ្ឋមន្រ្តី​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា មិន​មាន​សេចក្តី​រាយការណ៍​ណា​មួយ​ស្តីពី​ការបង្កើន​កងទ័ព​នៃ​ភាគី​ទាំង​ពីរ​ ទេ ក្រោយពី​មាន​ការព្រមព្រៀង​គ្នា​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​ក្នុង​ស្រុក​អារញ្ញ​ ប្រទេស​ថៃ​នា​ពេល​កន្លង​មក ប៉ុន្តែ​ក៏​មិន​មាន​ភាគី​ណា​មួយ​ដក​ថយ​ឡើយ ។

លោក ផៃ ស៊ីផាន បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ៖ «តំបន់​វត្ត​ហ្នឹង​ដូច​ជា​រាង​ស្រាក​ បន្តិច​ភាព​ចម្រូង​ចម្រាស​ហ្នឹង​ណា៎ ប៉ុន្តែ​វា​នៅតែ​ដដែល​ត្រង់​ហ្នុងឯង ។ ហើយ​ទី​២ គេ​ឃើញ​មាន​ការជីក​លេណដ្ឋាន​នៅ​តំបន់​ចម្រុះ​គ្នា ផ្លូវ​របៀង​ដែល​ទ័ព​ថៃ​ចល័ត​ចុះ​ឡើង… ហើយ​មាន​កងទ័ព​យើង​និង​កងទ័ព​គេ​នៅ​ជាប់​គ្នា​ហ្នឹង​ឯង»

ស្ថានការណ៍​យោធា​បាន​ចាប់ផ្តើម​តានតឹង​នៅ​តំបន់​ព្រំដែន​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ ព្រះវិហារ​រវាង​ខ្មែរ​និង​ថៃ ក្រោយ​ពេល​ដែល​មាន​កងទ័ព​ថៃ​ជា​ច្រើន​នាក់​បាន​សម្រុក​ចូល​ក្នុង​វត្ត​មួយ​ ជាប់​នឹង​ប្រាសាទ​នោះ ដែល​កម្ពុជា​បាន​ចាត់ទុក​ថា​ជា​ការឈ្លានពាន​ទឹក​ដី ។

ចាប់តាំង​ពី​ដើម​សប្តាហ៍​នេះ​មក​ការចរចា​រវាង​ភាគី​ទាំង​ពីរ​ជា​បន្ត​ បន្ទាប់ ប៉ុន្តែ​គេ​ពុំ​ឃើញ​មាន​ការប្រកាស​ពី​លទ្ធផល​ល្អ​ឡើយ ហើយ​ដែល​ធ្វើឲ្យ​ភាគី​កម្ពុជា​បាន​ស្នើសុំ​ឲ្យ​មាន​ការអន្តរាគមន៍​ពី​ ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ ។

តាម​សារព័ត៌មាន​បរទេស​មួយចំនួន​បាន​ដកស្រង់​សម្តី​របស់​ឯកអគ្គរាជទូត​ថៃ​ ប្រចាំ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​និយាយ​ថា ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​នឹង​បើក​កិច្ចប្រជុំ​ជា​ បន្ទាន់​មួយ ដើម្បី​ពិភាក្សា​អំពី​ជម្លោះ​ខ្មែរ​ថៃ​នោះ នា​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ទី​២៤ ខែ​កក្កដា​នេះ ក្រោយ​ពី​មាន​សេចក្តី​ស្នើ​ពី​កម្ពុជា ។

នៅ​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ដែរ​ប្រទេស​ថៃ​ដែល​តែងតែ​ទទូច​ចង់​ឲ្យ​មាន​ ការចរចា​តែ​ទ្វេ​ភាគី​នោះ នៅ​ថ្ងៃ​នេះ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ថៃ សាម៉ាក់ ស៊ុនថរាវ៉េទ បាន​ថ្លែង​ថា​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​យក​ជម្លោះ​បញ្ហា​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នេះ ដើម្បី​ឈ្នះ​ក្នុង​ការបោះ​ឆ្នោត​នា​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​ខាង​មុខ​នេះ​តែប៉ុណ្ណោះ ។

លោក សាម៉ាក់ ត្រូវ​បាន​ដកស្រង់​សម្ដី​ដោយ​អ្នកកាសែត​និយាយ​ថា លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បាន​ប្រើប្រាស់​បញ្ហា​ជាតិ​និយម​នៅ​មុន​ពេល​បោះ​ឆ្នោត​នា​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​នេះ ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​ជ័យជម្នះ​សម្រាប់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ហើយ​លោក​ក៏​សង្ឃឹម​ថា ការចរចា​នឹង​មាន​ភាព​ល្អ​ប្រសើរ​នៅ​ក្រោយ​ការបោះ​ឆ្នោត​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។

ប៉ុន្តែ​ទោះជា​យ៉ាងណា​ក៏ដោយ លោក ផៃ ស៊ីផាន បាន​បដិសេធ​សេចក្តី​ថ្លែង​នោះ​ថា ៖ «គាត់ ​ចង់​ឃើញ​ឯកឧត្ដម​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថៃ​ហ្នឹង ប្រើប្រាស់​ពាក្យ​មួយ​ដែល​សមរម្យ​ជាជាង​ការពង្រីក​បរិយាកាស​ដែល​កំពុងតែ​ ក្ដៅ​គគុក​ហ្នឹង​ឲ្យ​រីក​ធំ ។ ហើយ​គួរតែ​ឯកឧត្ដម​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថៃ​ហ្នឹង គិតគូរ​តែ​រឿង​ផ្ទៃក្នុង​ខ្លួនឯង»

គួរ​បញ្ជាក់​ថា​ការប្រឈមមុខ​ផ្នែក​យោធា​ដែល​កើតឡើង​រវាង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ និង​ថៃ​នេះ គឺ​ក្រោយ​ពេល​ដែល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ខ្មែរ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​ជា​ បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​ដែល​ប្រទេស​ថៃ​តែងតែ​ធ្វើការ​ប្រឆាំង​តវ៉ា​ជា​យូរ​មក​ហើយ ៕

ខ្មែរ​នៅ​ស.រ.អា.​រៀបចំ​ដាក់​ញត្តិ​ប្ដឹង​ប្រទេស​សៀមទៅ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ


2008-07-21

ប្រជាពលរដ្ឋ ​ខ្មែរ​ដែល​រស់​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក (ស.រ.អា.) កំពុងតែ​ប្រមូល​ស្នាម​មេដៃ​ដើម្បី​ដាក់​ញត្តិ​មួយ​ច្បាប់​ជូន​អង្គការ​សហ​ ប្រជាជាតិ និង​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ប្ដឹង​ប្រទេស​ថៃ​អំពី​ការប្រើ​កម្លាំង​ទ័ព​ឈ្លានពាន​លើ​បូរណភាព​ទឹក​ដី​ កម្ពុជា​នៅ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ។

RFA Photo/Keo Nimol

ទាហាន​ខ្មែរ​អង្គុយ​ជាមួយ​ទាហាន​ថៃ​នៅ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ជាប់​ព្រំដែន​ថៃ​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះវិហារ នា​ថ្ងៃ​ទី ១៨ កក្កដា ២០០៨ ។

នៅ​ក្នុង​ញត្តិ​ដែល​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​ទទួល​បាន​នៅ​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ ទី​២១ កក្កដា​នេះ ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​ឯ​នាយសមុទ្ទ​នោះ​បាន​ថ្កោលទោស​ប្រទេស​ថៃ ថា​បាន​ឈ្លានពាន​និង​រំលោភ​លើ​បូរណភាព​ដែន​ដី​មក​លើ​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​បាន​ទាមទារ​ឲ្យ​ថៃ​គោរព​សាលក្រម​របស់​តុលាការ​អន្តរជាតិ​ក្រុង​ឡាអេ ឆ្នាំ​១៩៦២ ដែល​បាន​សម្រេច​ឲ្យ​កម្ពុជា​ជា​ម្ចាស់​លើ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​និង​តំបន់​ ជុំវិញ​ប្រាសាទ ។

នៅ​ក្នុង​ញត្តិ​នោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​បាន​ចាត់ទុក​ថា ទង្វើ​របស់​ប្រទេស​ថៃ​គឺ​ជា​ការប្រមាថ​មើលងាយ​ធ្ងន់ធ្ងរ​បំផុត​ចំពោះ​ ស្ថាប័ន​ពិភពលោក​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ រួម​មាន​តុលាការ​អន្តរជាតិ អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ និង​ប្រទេស​មហា​អំណាច​ធំៗ ជាពិសេស​គឺ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ។

ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​ឯ​ក្រៅ​ប្រទេស​ថែមទាំង​បាន​ទាមទារ​ឲ្យ​ប្រទេស​ថៃ​ ប្រគល់​រូប​ចម្លាក់ និង​សិលា​ចារឹក​នានា​ដែល​ខ្លួន​បាន​នាំ​យក​ទៅ​ប្រគល់​មក​ឲ្យ​កម្ពុជា​វិញ ៕